Bed of boxspring kraakt? Zo vind en verhelp je het geluid

Waarom kraakt een bed of boxspring?

Een bed kraakt omdat onderdelen die stil horen te staan een klein beetje bewegen en daarbij tegen elkaar wrijven. Hout schuurt langs hout, een metalen bout tikt tegen een metalen beugel, een lat verschuift in een uitgedroogde latdrager of een veer buigt langs een andere veer. Elke keer dat je gaat zitten, je omdraait of je partner beweegt, verschuift het gewicht en hoor je dat contactpunt.

Dat verklaart ook waarom een bed soms ineens begint te kraken. Hout werkt: in een droge periode met de verwarming aan krimpt het een beetje, waardoor schroeven die eerst strak zaten speling krijgen. Na een verhuizing is een bed opnieuw in elkaar gezet en zitten verbindingen vaak minder strak dan in de fabriek. En onderdelen slijten: kunststof latdragers worden bros, vilt raakt platgedrukt en veren verliezen hun spanning.

Een boxspring heeft meer mogelijke bronnen dan een los matras op een lattenbodem: een box met frame en vaak veren, een matras, soms een topper en bij tweepersoons vaak twee gekoppelde boxen. Het verschil tussen beide systemen lees je in ons artikel over boxspring of los matras.

Hoe vind je waar het kraken vandaan komt?

Je vindt de bron door de onderdelen van je bed één voor één los te testen, zodat er telkens maar één ding geluid kan maken. Sleep Foundation beschrijft dezelfde aanpak in hun gids over krakende bedden: haal het matras eraf, test daarna de bodem en het frame apart en controleer na elke stap of het geluid weg is. Vraag als het kan iemand om te helpen: één persoon beweegt, de ander luistert.

1. Luister eerst gericht. Draai je om, ga op de rand zitten en druk op verschillende plekken. Noteer waar het geluid zit: hoofdbord, een hoek, het midden of overal.
2. Haal het beddengoed en de matrasbeschermer eraf. Beweeg opnieuw. Is het geluid weg of veranderd, dan was het een ritselende beschermer of wrijving tussen matras en bodem.
3. Leg het matras op de vloer en test het matras alleen. Ga erop liggen, draai en druk met je handen op verschillende plekken. Hoor je nu nog kraken of piepen, dan zit de bron in het matras zelf, bijna altijd in de veren.
4. Test de bodem of box zonder matras. Druk met je handen op de latten, op het midden en op de randen. Bij een boxspring druk je op de box en ga je er even op zitten. Een piepje bij één lat wijst op een latdrager; geluid uit het binnenwerk van de box wijst op de veren.
5. Test het frame. Pak het frame bij de hoeken en bij het hoofdbord vast en beweeg het zachtjes heen en weer. Kraakt het bij een verbinding, dan heb je je bron gevonden.
6. Controleer de poten en de vloer. Wiebelt het bed, dan staat een poot niet stevig. Schuif het bed een stukje op en test opnieuw: verdwijnt het geluid, dan zat het in de vloer.

Welk geluid hoort bij welke bron?

Het soort geluid geeft vaak al een hint: hout kraakt dof, metaal piept of tikt en veren knarsen mee met je beweging. Gebruik de tabel als eerste richting en bevestig de bron met het stappenplan.

Hoe verhelp je het kraken per bron?

Pak alleen het onderdeel aan dat je met het stappenplan hebt gevonden en test na elke handeling opnieuw.

Losse schroeven en bouten aandraaien

1. Haal matras en beddengoed van het bed, zodat je bij alle verbindingen kunt.
2. Draai elke schroef en bout na met de juiste schroevendraaier of inbussleutel, ook de verbindingen die niet lijken te kraken.
3. Draai stevig aan, maar stop zodra je weerstand voelt: een schroef in hout die je te ver doordraait, draait dol en zit daarna juist losser.
4. Zit er metaal direct tegen metaal of hout, leg dan een kunststof of rubberen ring onder de bout of een stukje vilt tussen de onderdelen.
5. Controleer de verbindingen na een paar weken nog een keer, zeker na een verhuizing of aan het begin van het stookseizoen.

Piept een metalen verbinding ook na het aandraaien, dan kun je een klein beetje smeermiddel op de schroefdraad of het metalen scharnierpunt aanbrengen. Gebruik weinig en veeg het overschot direct weg: smeermiddel hoort niet op hout, stof of je matras.

Houten verbindingen die kraken

1. Zoek de plek waar hout op hout rust, zoals een zijbalk in het hoofdbord of een pen in een gat.
2. Maak de verbinding los als dat kan en veeg stof en gruis weg.
3. Wrijf een beetje kaarsvet of bijenwas op de houten contactvlakken. Dat vermindert de wrijving zonder vlekken in de stof te geven.
4. Zet de verbinding weer stevig vast en test opnieuw.

Lattenbodem: latten en latdragers

Bij een lattenbodem rust elke lat meestal in twee kunststof of rubberen latdragers. Die worden na jaren bros of laten de lat schuiven, en dan piept het bij elke beweging. Vervang versleten latdragers door een passend exemplaar van hetzelfde type. Is een lat gebroken of doorgebogen, vervang dan de lat. Rust een lat los op het frame, dan helpt een strook vilt op het contactpunt. Waar je bij latafstand en stevigheid op let, lees je in ons artikel over matras op een lattenbodem.

Poten op een ongelijke vloer

Een bed dat op één poot niet goed steunt, wiebelt en belast de verbindingen extra. Draai stelpoten zo dat alle poten stevig staan, of leg een dun stukje vilt of rubber onder de poot die zweeft. Vilt of rubberen doppen voorkomen ook dat het bed over een harde vloer schuift. Heeft je bed een middenpoot, controleer dan of die de vloer echt raakt.

Boxspring die kraakt

Controleer eerst alles buiten het binnenwerk: de poten, de koppeling tussen twee boxen en het hoofdbord. Draai die aan en leg vilt waar onderdelen tegen elkaar rusten. Een dunne, zachte laag tussen box en matras laat zien of het geluid van wrijving tussen die twee komt. Zit het echt in de veren van de box, dan is dat zelf lastig te verhelpen; de box openmaken raden we af. Valt de boxspring nog onder garantie, neem dan contact op met de verkoper; anders is vervangen van de box meestal de realistische oplossing.

Matras dat zelf kraakt

Maakt het matras ook op de vloer nog geluid, dan komt dat bijna altijd uit de veren. Draai het matras van hoofdeinde naar voeteneinde en keer het als de fabrikant dat toestaat; zo belast je andere veren en wordt het geluid soms minder. Keer niet op de gok: de Consumentenbond wijst erop dat lang niet elk boxspringmatras twee slaapzijden heeft, onder meer door zones die maar één kant op werken. Een matras zonder veren, zoals een schuimmatras, maakt zelf geen veergeluid. Kraakt zo'n matras toch, dan zit de bron vrijwel altijd eronder: in de bodem, het frame of in wrijving tussen matras en ondergrond.

Matrasbeschermer die kraakt

Ritselen of knisperen komt vaak van een waterdichte beschermer met een stugge plastic laag. Een beschermer met een zachte, ademende waterdichte laag is doorgaans veel stiller; meer daarover in de veelgestelde vragen hieronder.

Wanneer wijst kraken op slijtage en is vervangen beter?

Kraken wijst op slijtage als het uit de veren van een matras of boxspring komt en blijft terugkeren nadat je frame, bodem en poten hebt gecontroleerd. Veren die knarsen of piepen hebben vaak hun spanning verloren of wrijven langs elkaar doordat het materiaal eromheen is ingezakt. Dat gaat meestal samen met andere signalen: kuilen, veren die je door de toplaag voelt of een matras dat minder steun geeft. Welke signalen er nog meer zijn, lees je in ons artikel over wanneer je je matras moet vervangen.

Ook bij het frame en de bodem is er een grens. Een gescheurde balk, een verbinding die telkens weer los gaat omdat het hout rond de schroef is uitgesleten, of een lattenbodem met meerdere gebroken latten repareer je niet blijvend met vilt en kaarsvet. Dan is een nieuw onderdeel of een nieuwe bodem de veiligere keuze.

Wat als geluid en beweging je slaap verstoren?

Word je wakker van een krakend bed, dan is het geluid vaak maar de helft van het verhaal: bij twee personen komt er ook beweging door het ligvlak of een meetrekkend dekbed bij. Voor geluid, beweging en beddengoed zijn de oplossingen verschillend. Hoe je dat uitzoekt, lees je in ons artikel over wakker worden door een bewegende partner.

Ben je toch aan een nieuw matras toe, dan speelt de opbouw ook mee in het geluid. Een matras zonder springveren, bijvoorbeeld van schuim of met een polymeer raster, heeft geen veren die kunnen knarsen. Een voorbeeld is het Kameo Flex Matras: dat bestaat uit een FlexGrid-laag van TPE (een flexibel thermoplastisch elastomeer) met ruim 1000 luchtkanalen en lagen traagschuim en koudschuim, zonder metalen veren. Eerlijk is eerlijk: ook zo'n matras maakt een krakend frame of een piepende latdrager niet stil. Die bron los je met de stappen uit dit artikel op, welk matras er ook op ligt.

Mythe versus feit, en de fouten die het vaakst gemaakt worden

Mythe versus feit

Veelgemaakte fouten

• Olie of smeermiddel op stof, hout of het matras spuiten. Dat geeft vlekken die je er niet meer uitkrijgt en lost het echte probleem niet op.
• Schroeven in hout dol draaien. Stop met draaien zodra de schroef weerstand geeft.
• Alleen de piepende verbinding aandraaien. Loop alle verbindingen na: een losse verbinding elders verplaatst het geluid alleen.
• Een gebroken lat of balk laten zitten. Die maakt niet alleen geluid, maar belast ook je matras en de rest van het frame.
• Een boxspring openmaken om de veren te repareren. De kans op schade is groot en de garantie kan vervallen; neem liever eerst contact op met de verkoper.

Veelgestelde vragen

Waarom kraakt mijn boxspring als ik draai?

Een boxspring kraakt bij het draaien meestal door speling in het frame of de poten, of doordat de veren in de box of het matras knarsen. Bij het omdraaien verschuift je gewicht van de ene naar de andere kant, en elk onderdeel dat een klein beetje los zit, maakt dan geluid. Haal het matras van de box en druk op de box zelf: kraakt die, controleer dan eerst de poten, de koppeling tussen twee boxen en het hoofdbord en draai alles na. Blijft het geluid uit het binnenwerk komen, dan zijn het de veren. Die zijn zelf lastig te repareren; vraag bij garantie de verkoper om advies.

Hoe krijg je een krakend houten bed stil?

Een krakend houten bed krijg je meestal stil door alle verbindingen na te lopen en de wrijving tussen onderdelen weg te nemen. Draai eerst elke schroef en bout aan, maar niet zo ver dat de schroef in het hout dol draait. Kraakt het daarna nog waar hout op hout rust, maak die verbinding dan los en wrijf een beetje kaarsvet of bijenwas op de contactvlakken. Waar metaal tegen hout zit, helpt een stukje vilt of een rubberen ring. Controleer ook de latdragers en of alle poten stevig op de vloer staan. Hout werkt door de seizoenen heen, dus draai de verbindingen af en toe opnieuw na.

Kan een matras zelf kraken?

Ja, een matras met veren kan zelf kraken of piepen, maar een matras zonder veren maakt zelf vrijwel geen geluid. Bij een pocketveer- of ander verenmatras ontstaat geluid als veren hun spanning verliezen of langs elkaar wrijven, meestal door slijtage. Test het door het matras op de vloer te leggen en erop te bewegen: hoor je dan nog geluid, dan zit het in het matras. Draaien of keren, als de fabrikant dat toestaat, helpt soms tijdelijk. Een schuimmatras of een matras met een polymeer raster heeft geen veren; kraakt het bed met zo'n matras erop, dan zit de bron vrijwel altijd in de bodem, het frame of de poten.

Waarom kraakt mijn matrasbeschermer?

Een matrasbeschermer kraakt of ritselt meestal door de waterdichte laag. Vooral beschermers met een stugge plastic laag knisperen bij elke beweging, omdat het materiaal niet soepel meebuigt. Beschermers met een zachte, ademende waterdichte laag zijn doorgaans veel stiller en laten ook beter vocht door. Het geluid kan ook komen doordat de beschermer niet goed past: te strak getrokken of juist te ruim, waardoor hij schuift. Kies dus de maat van je matras. Een nieuwe beschermer wordt na een wasbeurt volgens het waslabel vaak al wat soepeler. Test het door de beschermer eraf te halen: is het geluid dan weg, dan heb je de bron gevonden.