Slaapadvies
Hoe vaak moet je je bed verschonen? Richtlijn per laag van je bed
Hoe vaak moet je je bed verschonen?
Als richtlijn verschoon je kussensloop, hoeslaken en dekbedovertrek meestal één keer per week, en vaker bij warm weer, nachtzweten, ziekte of een huisdier in bed. Een molton of matrasbeschermer was je doorgaans elke vier tot zes weken, je hoofdkussen en dekbed een paar keer per jaar. Het wasetiket bepaalt altijd de temperatuur.
- Kussensloop en hoeslaken vangen het meeste zweet en huidvet op en zijn als eerste aan de beurt.
- Heb je een huisstofmijtallergie, dan adviseert Thuisarts lakens, slopen en overtrekken minstens eens per twee weken op 60 graden te wassen.
- Laat je bed 's ochtends eerst luchten voordat je het opmaakt, zodat vocht kan verdampen.
- Twee sets beddengoed om en om gebruiken maakt een vaste wekelijkse routine een stuk makkelijker.
Hoe vaak verschoon je elke laag van je bed?
De vuistregel is simpel: hoe dichter een laag bij je huid ligt, hoe vaker hij in de was moet. Kussensloop en hoeslaken raken je elke nacht direct aan, dus die verschoon je meestal wekelijks. Lagen die verder van je huid af liggen, zoals een molton, je hoofdkussen of je dekbed, hoeven minder vaak. Sleep Foundation adviseert voor de meeste mensen lakens één keer per week te wassen. De tabel hieronder zet het per laag op een rij. Zie het als richtlijn, niet als wet: jouw situatie en het wasetiket gaan altijd voor.
| Laag van je bed | Meestal | Vaker als |
|---|---|---|
| Kussensloop | Eén keer per week | Je snel een vette huid of puistjes hebt, huidcrème gebruikt, met nat haar slaapt of ziek bent |
| Hoeslaken | Eén keer per week; slaap je niet elke nacht in dit bed, dan kan eens per twee weken | Het warm is, je 's nachts zweet of er een huisdier in bed ligt |
| Dekbedovertrek | Elke één tot twee weken | Je zonder bovenlaken slaapt en veel zweet, of bij ziekte |
| Molton of matrasbeschermer | Elke vier tot zes weken | Er een ongelukje is gebeurd (dan direct), bij kinderen in bed of bij allergie |
| Hoofdkussen | Een paar keer per jaar, als het etiket wassen toestaat | Je een huisstofmijtallergie hebt of het kussen geel of muf wordt |
| Dekbed | Eén à twee keer per jaar, als je een overtrek gebruikt | Bij allergie, nachtzweten of een huisdier dat op het dekbed ligt |
| Topper-hoes (afritsbaar) | Een paar keer per jaar, of vaker als er geen molton overheen ligt | Er iets doorheen is getrokken of de hoes muf ruikt |
| Matras luchten | Elke ochtend even openslaan; bij elke lakenwissel het matras een tijdje bloot laten liggen | Het vochtig of benauwd is in je slaapkamer |
Het materiaal van je hoeslaken maakt voor de frequentie weinig uit, wel voor hoe het na de was aanvoelt en of je hem moet strijken. Het verschil tussen percal, katoensatijn en jersey lees je in ons artikel over percal, katoen en jersey hoeslakens. Twijfel je of een molton of beschermer onder je hoeslaken zinvol is, dan helpt ons artikel over matrasbeschermers je verder. Kort gezegd: een wasbare laag tussen hoeslaken en matras vangt op wat door je laken heen trekt, en die laag is makkelijker te wassen dan een matras.
Wat komt er in een week in je bed terecht?
In een week komt er meer in je bed terecht dan je ziet: zweet, huidschilfers, talg (het natuurlijke vet van je huid), haren, speeksel en restjes van huidcrème of make-up. Iedereen zweet 's nachts een beetje, ook als je het zelf niet merkt, omdat je lichaam zo zijn temperatuur regelt. Dat vocht trekt in je kussensloop en hoeslaken en een deel ervan gaat verder, je kussen en matras in.
Huidschilfers zijn daarnaast voedsel voor huisstofmijt. Volgens Thuisarts leeft huisstofmijt in stof in huis en eet hij huidschilfers van mensen en dieren; het diertje zit in alle huizen, ook als het er schoon is. Het Longfonds wijst erop dat huisstofmijt van een warme en vochtige omgeving houdt en daarom vaak in bed, matras, kussen en dekbed zit. Bij mensen met een allergie komen de klachten niet van het beestje zelf, maar van de uitwerpselen ervan. Wat je daar in en rond je bed tegen kunt doen, lees je in ons artikel over huisstofmijt in je matras.
Voor iemand zonder allergie is dit geen reden tot zorg: het is gewoon de reden waarom beddengoed regelmatig in de was hoort. Een bed dat er schoon uitziet, is na een week niet meer schoon, ook al zie je niets. Ruik je een muffe of zure geur als je onder je dekbed kruipt, dan ben je eigenlijk al te laat.
Wanneer moet je je bed vaker verschonen?
Je verschoont je bed vaker dan eens per week als er meer vocht, vuil of huidvet in je bed terechtkomt dan normaal. Dat geldt vooral in deze situaties:
- Warm weer. In de zomer zweet je meer en wordt je beddengoed sneller vochtig. Veel mensen verschonen dan hoeslaken en kussensloop om de paar dagen.
- Nachtzweten. Word je regelmatig wakker in een klamme pyjama, verschoon dan in elk geval de kussensloop en het hoeslaken vaker en was je dekbed ook eens tussendoor. Zweet je 's nachts veel zonder duidelijke reden, zoals een warme kamer of een te dik dekbed, en houdt dat aan, bespreek het dan met je huisarts.
- Ziekte. Bij koorts, griep of een verkoudheid zweet je vaak meer en lig je langer in bed. Verschoon tussendoor als je beddengoed klam aanvoelt, en verschoon alles nog een keer als je beter bent. Bij braaksel of diarree haal je het beddengoed direct af en was je het apart.
- Huisdieren in bed. Een hond of kat brengt haren, huidschilfers en buitenvuil mee. Sleep Foundation adviseert in dat geval een wasbeurt om de paar dagen in plaats van eens per week.
- Allergie. Heb je een huisstofmijtallergie, dan adviseren Thuisarts en het Longfonds lakens, onderlakens, kussenslopen en dekbedovertrekken minstens eens per twee weken op 60 graden te wassen. Veel mensen met klachten kiezen voor elke week. Houden de klachten aan, dan is je huisarts het aanspreekpunt.
- Puistjes of een gevoelige huid. Een schone kussensloop is geen behandeling, maar talg en crèmeresten op je sloop komen elke nacht weer tegen je gezicht. Een verse sloop om de paar dagen is een kleine moeite. Houden huidklachten aan, vraag dan je huisarts om advies.
Ook sporten vlak voor het slapen, 's avonds douchen en met nat haar in bed stappen of kinderen die 's ochtends bij je in bed kruipen zijn redenen om de kussensloop en het hoeslaken wat vaker te verschonen.
Hoe verschoon je je bed in een vaste routine?
Een vaste routine werkt het best: kies één dag in de week, haal het bed 's ochtends af en maak het pas 's avonds, of na een paar uur luchten, weer op. Zo hoeft het nooit een klus te zijn waar je tegenop ziet. Deze stappen houden het overzichtelijk:
- Haal het bed 's ochtends af. Kussenslopen, dekbedovertrek en hoeslaken eraf, en eens per maand of zes weken ook de molton of matrasbeschermer.
- Laat het matras luchten. Zet een raam open en laat het matras een tijdje bloot liggen, zodat het nachtvocht kan verdampen. Sla het dekbed zonder overtrek over een stoel of het voeteneinde.
- Kijk even naar het matras. Zie je een vlek, of is het een paar maanden geleden, stofzuig het matras dan en pak vlekken aan. Hoe je dat stap voor stap doet, lees je in onze complete gids voor het schoonmaken van een matras.
- Was volgens het etiket. Sorteer op kleur en temperatuur en was op de hoogste temperatuur die het etiket toestaat, bij veel katoenen beddengoed 60 graden. Doe de trommel niet te vol, want beddengoed moet kunnen bewegen om goed schoon en uitgespoeld te worden. Was lakens bij voorkeur niet samen met handdoeken; die geven pluis af.
- Leg een schone set op het bed. Met een tweede set in de kast maak je het bed dezelfde dag weer op, ook als de was nog droogt.
- Laat de gewassen set volledig drogen voordat je hem opbergt. Beddengoed dat nog een beetje klam in de kast gaat, gaat muf ruiken.
Werk met twee sets beddengoed per bed. Zo ligt er altijd een schone set klaar en ben je niet afhankelijk van het weer of de droger. Wissel ze om en om, dan slijten ze ook gelijkmatig.
Een hoeslaken dat goed om het matras blijft zitten, maakt die wekelijkse wissel een stuk minder gedoe. Het Kameo Jersey Hoeslaken is van jersey katoen met een toevoeging van lycra en heeft elastische randen rondom, zodat het strak om het matras blijft. Het is kreuk- en strijkvrij en wasbaar op 60 graden, dus het kan gewoon mee in je wekelijkse was zonder dat je daarna de strijkplank hoeft te pakken. Kies het op basis van je matrasmaat, niet op basis van je bedframe.
Waarom laat je je bed eerst luchten voordat je het opmaakt?
Je laat je bed eerst luchten omdat het vocht van de nacht dan kan verdampen in plaats van onder een strak opgemaakt dekbed opgesloten te blijven. Thuisarts adviseert om de deken bij het voeteneinde te laten liggen als je uit bed gaat en je bed dus niet meteen op te maken. Het Longfonds geeft hetzelfde advies: sla overdag je dekbed terug tot aan het voeteneinde. Beide noemen daarnaast ventileren, bijvoorbeeld door een raam of ventilatierooster open te zetten.
In de praktijk betekent dit: sla je dekbed 's ochtends open, zet het raam open en maak je bed pas na het ontbijt of later op de dag op. Dat kost geen extra tijd, alleen een andere volgorde. Bij een huisstofmijtallergie is dit een van de adviezen die het vaakst wordt genoemd, omdat huisstofmijt van vocht houdt. Heb je hooikoorts, houd er dan rekening mee dat Thuisarts adviseert je was in dat geval binnen te laten drogen, omdat er buiten stuifmeel in komt.
Mythe versus feit, en de fouten die het vaakst gemaakt worden
Mythe versus feit
| Mythe | Feit |
|---|---|
| Je bed direct opmaken is netjes en dus hygiënisch | Netjes wel, maar het vocht van de nacht blijft dan onder je dekbed zitten. Thuisarts en het Longfonds adviseren je bed eerst open te laten liggen |
| Als je elke avond doucht, hoeft je bed minder vaak in de was | Douchen scheelt wat vuil, maar je zweet, verliest huidschilfers en maakt talg aan terwijl je slaapt. Die komen hoe dan ook in je beddengoed |
| Zolang je niets ziet of ruikt, is je beddengoed schoon | Zweet, huidvet en huidschilfers zijn grotendeels onzichtbaar. Tegen de tijd dat je iets ruikt, is het beddengoed al ruim aan de beurt |
| Hoe heter je wast, hoe beter, voor alles | Alleen als het etiket het toestaat. Te heet wassen kan krimp, verkleuring of schade aan elastiek en vulling geven |
| Het dekbedovertrek wassen is genoeg, het dekbed zelf hoeft nooit | Een overtrek beschermt veel, maar zweet trekt er langzaam doorheen. Een wasbaar dekbed gaat als richtlijn een à twee keer per jaar in de was |
Veelgemaakte fouten
- Het bed meteen na het opstaan opmaken. Sluit het nachtvocht op in je matras en dekbed.
- Alleen de zichtbare lagen wassen. De molton of matrasbeschermer en het hoofdkussen worden vaak maanden of jaren vergeten.
- De trommel te vol stoppen. Een dekbedovertrek met twee lakens en vier slopen is voor veel machines al een volle lading; te vol wordt niet goed schoon en niet goed uitgespoeld.
- Beddengoed half droog opbergen of terugleggen. Geeft een muffe geur en in het ergste geval schimmelplekjes.
- Het etiket negeren. Een hoeslaken met elastiek of een gemengde stof verdraagt niet altijd dezelfde temperatuur als puur katoen.
- De kussensloop even lang laten liggen als het dekbedovertrek. De sloop ligt de hele nacht tegen je gezicht en haar, en is dus als eerste aan de beurt.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je je lakens verschonen?
De meeste mensen verschonen hun lakens het best één keer per week. Dat geldt voor het hoeslaken en een eventueel bovenlaken, die elke nacht zweet, huidschilfers en huidvet opvangen. Slaap je niet elke nacht in hetzelfde bed, zoals in een logeerbed, dan is eens per twee weken meestal voldoende. Verschoon juist vaker bij warm weer, nachtzweten, ziekte of als er een huisdier in bed slaapt. Heb je een huisstofmijtallergie, dan adviseren Thuisarts en het Longfonds lakens minstens eens per twee weken op 60 graden te wassen, als het etiket dat toestaat. Een tweede set in de kast maakt een wekelijkse routine makkelijk vol te houden.
Is je bed één keer per maand verschonen genoeg?
Voor je hoeslaken, kussensloop en dekbedovertrek is één keer per maand meestal te weinig. In een maand verzamelt je beddengoed veel zweet, huidvet en huidschilfers, en dat laatste is voedsel voor huisstofmijt. De gangbare richtlijn is eens per week, en eens per twee weken als je niet elke nacht in dit bed slaapt. Voor andere lagen is een maand wel een redelijk ritme: een molton of matrasbeschermer was je doorgaans elke vier tot zes weken. Heb je weinig tijd, begin dan met wekelijks alleen de kussensloop en het hoeslaken te verschonen; die liggen het dichtst bij je huid.
Moet je je bed vaker verschonen als je ziek bent?
Ja, als je ziek bent is het verstandig je bed vaker te verschonen. Bij koorts, griep of een flinke verkoudheid zweet je vaak meer en lig je langer in bed, waardoor je beddengoed sneller klam en vies wordt. Verschoon de kussensloop en het hoeslaken tussendoor als ze vochtig aanvoelen, en verschoon alles nog een keer als je beter bent. Was op de hoogste temperatuur die het etiket toestaat en laat alles volledig drogen. Bij braaksel of diarree haal je het beddengoed direct af en was je het apart. Houden de klachten aan of maak je je zorgen, neem dan contact op met je huisarts.
Hoe vaak was je een kussensloop?
Een kussensloop was je meestal één keer per week, en vaker als je er reden voor hebt. De sloop ligt de hele nacht tegen je gezicht en haar en vangt zweet, talg, speeksel en crèmeresten op. Heb je een vette huid, last van puistjes, slaap je met nat haar of gebruik je 's avonds huidcrème, dan kiezen veel mensen voor een verse sloop om de paar dagen. Omdat een kussensloop klein is, kun je er makkelijk een paar extra van in de kast leggen. Was hem op de temperatuur van het etiket; bij huisstofmijtallergie op 60 graden als de stof dat toestaat.