Vochtig matras of schimmel in je matras: wat kun je nog doen?

Waarom wordt een matras vochtig?

Een matras wordt vochtig als er meer vocht in komt dan eruit kan. Dat vocht komt grotendeels van jezelf: je verliest 's nachts vocht via je huid en adem, en een deel trekt via laken en hoes het matras in. Kan het overdag niet weg, dan stapelt het zich op. Het RIVM schrijft dat de meeste schimmels goed groeien op warme, vochtige plaatsen, en een bed is precies zo'n plek.

• Zweet en lichaamswarmte. Warme slapers, zomernachten en een dik dekbed geven meer vocht in de bovenste lagen.
• Een vochtige slaapkamer. Volgens het RIVM ontstaan vochtproblemen in huis wanneer vochtige lucht door onvoldoende ventilatie blijft hangen. Was drogen in de slaapkamer maakt het erger.
• Een matras op de grond of op een dichte bodem. Aan de onderkant kan het vocht nergens heen. Daar ontstaat schimmel het eerst.
• Het bed direct opmaken. Wie meteen na het opstaan het dekbed strak over het matras trekt, sluit het nachtvocht op.

Daarnaast kan een matras acuut nat worden door een lekkage, een ongelukje of opslag in een vochtige schuur of kelder. Dan telt snelheid: hoe langer vocht in schuim zit, hoe groter de kans op schimmel.

Hoe herken je een vochtig matras en schimmel in je matras?

Een vochtig matras voelt koel of klam aan als je stevig drukt en ruikt dompig. Schimmel herken je aan een muffe, aardse lucht die blijft hangen en aan zwarte, groene, grijze of soms witte stippen, meestal aan de onderkant van het matras of op de bodem eronder. Bovenop zie je vaak niets.

1. Haal al het beddengoed eraf en kijk en ruik aan de bovenkant.
2. Zet het matras op zijn kant en bekijk de onderkant en de randen bij goed licht.
3. Bekijk de bedbodem of vloer eronder. Stippen op latten, plaat of vloer betekenen dat het vocht daar niet weg kon.
4. Druk stevig op verdachte plekken. Voelt het koel of klam terwijl de rest droog is, dan zit er vocht in.
5. Rits de hoes open als dat kan en kijk of vlekken alleen in de stof zitten of ook op het schuim.

Niet elke vlek is schimmel. Gele of bruine vlekken bovenop zijn vaak zweetvlekken, en schuim kan met de jaren wat verkleuren. Schimmel ziet eruit als groepjes kleine stippen, gaat samen met die muffe geur en zit op plekken waar vocht bleef staan.

Kun je schimmel uit een matras halen, of moet het matras weg?

Alleen kleine, oppervlakkige schimmel op een hoes of tijk kun je met wat geluk verwijderen. Zit de schimmel in het schuim of de vulling, is de plek groot of heb je klachten, dan is vervangen de enige verstandige optie. Een matras is poreus, en de Amerikaanse milieuautoriteit EPA schrijft dat poreuze, absorberende materialen in huis mogelijk weggegooid moeten worden als ze beschimmeld zijn, omdat schimmel in het materiaal doorgroeit.

Twijfel je tussen twee rijen, kies dan de voorzichtige. Je ligt elke nacht uren op dit matras; weken experimenteren is het meestal niet waard.

Hoe droog je een vochtig matras?

Een vochtig matras droog je met zo veel mogelijk luchtstroom en geduld: alles eraf, rechtop zetten, raam open en een ventilator aan. Hitte gebruik je niet, want die droogt alleen de buitenkant en kan schuim beschadigen. Begin meteen: de EPA geeft als algemene richtlijn voor natte materialen in huis dat schimmel in de meeste gevallen niet gaat groeien als ze binnen 24 tot 48 uur droog zijn.

1. Haal beddengoed, beschermer en hoes eraf. Was wat kan volgens het wasetiket.
2. Dep natte plekken droog. Druk er droge handdoeken op en wissel ze tot er geen vocht meer in trekt. Niet wrijven.
3. Zet het matras rechtop of op zijn kant. Lukt dat niet, leg het dan op stoelen of latten zodat de onderkant vrij ligt.
4. Zorg voor luchtstroom. Raam open, liefst met doortocht, en een ventilator die langs het matras blaast. In een vochtige kamer helpt een luchtontvochtiger.
5. Draai het matras af en toe om, zodat elke kant droogt.
6. Controleer door stevig te drukken. Pas als nergens meer iets koel of klam aanvoelt, is het droog. De buitenkant droogt eerder dan de binnenkant.

Is het matras echt doorweekt geraakt, bijvoorbeeld door een lekkage, dan droogt een dikke schuimkern thuis vaak niet meer volledig. Ruikt het na een paar dagen drogen nog muf of voelt het vanbinnen klam, dan is vervangen de verstandige stap.

Hoe pak je een kleine, oppervlakkige schimmelplek aan?

Een kleine schimmelplek op de hoes of tijk pak je voorzichtig aan: buiten of in een goed geventileerde ruimte, met handschoenen, een mild middel en zo weinig mogelijk vocht, en daarna heel goed drogen. Het doel is de schimmel weghalen, niet alleen doden: de EPA wijst erop dat dode schimmel bij sommige mensen nog allergische reacties kan geven.

• Bescherm jezelf. Draag huishoudhandschoenen en bij voorkeur een goed aansluitend stofmasker. Heb je astma, een allergie of een verminderde weerstand, laat het dan aan iemand anders over of kies direct voor vervangen.
• Werk buiten of met het raam wijd open, zodat je zo min mogelijk sporen door je huis verspreidt.
• Is de hoes afneembaar, was die dan apart, op de temperatuur die het wasetiket toestaat.
• Reinig een vaste tijk plaatselijk. Gebruik een doek met een mild sopje van water en een beetje afwasmiddel, of een licht verdunde oplossing van schoonmaakazijn. Dep van buiten naar binnen en maak de stof niet nat tot in het schuim.
• Droog grondig en houd de plek een paar weken in de gaten. Komen de stippen terug of blijft de geur, dan zit de schimmel dieper en is vervangen de enige optie.

Is slapen op een matras met schimmel ongezond?

Slapen op een beschimmeld matras is niet verstandig, omdat vocht en schimmel in huis het risico op gezondheidsklachten kunnen verhogen, vooral bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Of een kleine plek bij jou klachten geeft, is op afstand niet te zeggen, dus neem het zekere voor het onzekere.

Het RIVM schrijft dat blootstelling aan vochtige woonomstandigheden of schimmel een verhoogd risico geeft op het ontstaan en verergeren van astma, op luchtwegklachten en op luchtweginfecties. Bij gevoelige mensen kunnen schimmels volgens het RIVM luchtwegklachten verergeren of allergische reacties geven, zoals hooikoortsachtige verschijnselen. Het RIVM voegt eraan toe dat het precieze verband nog niet in cijfers is onderbouwd. Wees dus voorzichtig met stellige verhalen, geruststellend of alarmerend.

• Zie je schimmel in of op je matras, slaap er dan liever niet meer op.
• Heb je klachten zoals hoesten, benauwdheid, niezen of astma die verergert, overleg dan met je huisarts en vertel dat je schimmel in je slaapkamer hebt gevonden.
• Wees extra voorzichtig bij kinderen en bij mensen met astma, een allergie of een verminderde weerstand.
• Kijk verder dan het matras: schimmel erin wijst vaak op een te vochtige slaapkamer.

Wanneer is vervangen de enige optie?

Vervangen is de enige optie als de schimmel in het schuim of de vulling zit, als de plek groot is of terugkomt, als het matras doorweekt is geweest of als je klachten hebt. Pak het oude matras in folie in voordat je het door je huis naar buiten brengt. En pak de oorzaak aan voordat het nieuwe matras in bed ligt: maak de bedbodem schoon of vervang hem, en kijk kritisch naar ventilatie in de kamer. Welke andere signalen meewegen, lees je in ons artikel over wanneer je je matras moet vervangen.

Hoe voorkom je een vochtig matras en schimmel?

Je voorkomt vocht en schimmel met een ventilerende bodem, een slaapkamer die niet te vochtig is, dagelijks luchten en een matras dat niet op de grond ligt. Het vocht van de nacht moet overdag weg kunnen, aan de bovenkant én aan de onderkant.

• Kies een bodem die ventileert. Een lattenbodem laat lucht onder het matras door, een dichte plaat houdt vocht vast. Waarom de basis zoveel uitmaakt, lees je in ons artikel over een matras op een lattenbodem.
• Leg je matras niet direct op de grond. Moet het tijdelijk toch, zet het dan elke dag rechtop zodat de onderkant kan drogen.
• Houd de slaapkamer droog. Lucht dagelijks, droog geen was in de slaapkamer en houd ventilatieroosters open. Een eenvoudige vochtmeter laat zien of de lucht vaak te vochtig is. Meer tips staan in ons artikel over luchtkwaliteit in de slaapkamer.
• Maak het bed niet direct op. Sla het dekbed 's ochtends terug en laat het matras even kaal liggen. Hoe je dat combineert met keren en reinigen, lees je in ons stappenplan voor matrasonderhoud.
• Zet het bed niet strak tegen een koude buitenmuur, zodat er lucht tussen kan.
• Let op de opbouw van het matras. Hoe goed een matras vocht en warmte afvoert, lees je in ons artikel over ventilatie in een matras.

Mythe versus feit, en de fouten die het vaakst gemaakt worden

Mythe versus feit

Veelgemaakte fouten

• Alleen de bovenkant controleren. Schimmel begint meestal aan de onderkant en op de bodem eronder.
• Een vochtig matras te nat schoonmaken. Extra water maakt het probleem groter.
• Drogen met hitte. Kachel, verwarming of hete föhn sluiten vocht binnenin op.
• Chloor of een badkamerreiniger gebruiken. Niet gemaakt voor textiel en schuim, en riskant bij mengen.
• Het nieuwe matras op dezelfde manier neerleggen. Zonder de oorzaak aan te pakken krijgt ook een nieuw matras last van vocht.

Veelgestelde vragen

Kun je schimmel uit een matras halen?

Alleen als het om een kleine, oppervlakkige plek op de hoes of tijk gaat. Was een afneembare hoes op de temperatuur van het wasetiket, of reinig een vaste tijk plaatselijk met een mild sopje of licht verdunde schoonmaakazijn, met handschoenen aan en in een geventileerde ruimte. Maak de stof niet nat tot in het schuim en laat alles daarna volledig drogen. Zit de schimmel in het schuim of de vulling, is de plek groot of komen de stippen terug, dan krijg je hem er thuis niet uit en is vervangen de verstandige keuze. Gebruik geen bleekmiddel of chloorhoudende schimmelreiniger en meng nooit schoonmaakmiddelen.

Is slapen op een matras met schimmel ongezond?

Het is niet verstandig. Volgens het RIVM geven vochtige woonomstandigheden en schimmel een verhoogd risico op astma, luchtwegklachten en luchtweginfecties, en kunnen schimmels bij gevoelige mensen allergische reacties geven. Of een kleine plek bij jou klachten veroorzaakt, is vooraf niet te zeggen. Slaap daarom liever niet op een matras waar je schimmel in of op ziet, en wees extra voorzichtig bij kinderen en bij mensen met astma, een allergie of een verminderde weerstand. Heb je klachten zoals hoesten, benauwdheid of verergerde astma, overleg dan met je huisarts en vertel dat je schimmel in je matras of slaapkamer hebt gevonden.

Hoe droog je een vochtig matras?

Een vochtig matras droog je met lucht en tijd, niet met hitte. Haal beddengoed, beschermer en hoes eraf, dep natte plekken met droge handdoeken en zet het matras rechtop of op zijn kant zodat beide kanten lucht krijgen. Zet een raam open, liefst met doortocht, gebruik een ventilator en in een vochtige kamer een luchtontvochtiger. Draai het matras af en toe om. Het is pas droog als het bij stevig drukken nergens meer koel of klam aanvoelt. Gebruik geen kachel, verwarming of hete föhn op schuim. Ruikt een doorweekt matras na een paar dagen nog muf, dan is vervangen meestal verstandiger.

Waarom schimmelt een matras aan de onderkant?

Een matras schimmelt aan de onderkant omdat daar het vocht blijft hangen. Het vocht dat je 's nachts verliest, zakt deels door het matras naar beneden. Ligt het matras op een dichte plaat, direct op de grond of op een bodem met weinig openingen, dan kan dat vocht nergens heen en slaat het neer tussen matras en ondergrond. Met de warmte van je lichaam erbij ontstaan daar de omstandigheden waarin schimmel groeit. Een ventilerende bodem zoals een lattenbodem, een slaapkamer die niet te vochtig is, dagelijks luchten en het bed niet direct opmaken voorkomen dit het beste.