Matras educatie
Hoe dik moet een matras zijn? Diktes per situatie
Hoe dik moet een goed matras zijn?
De meeste matrassen voor dagelijks gebruik zitten tussen ongeveer 16 en 30 centimeter, met het zwaartepunt rond de 20 tot 25 centimeter. Onder de 14 centimeter wordt het lastig om zowel een dragende kern als een drukverdelende comfortlaag kwijt te kunnen. Boven de 30 centimeter voegt extra dikte zelden nog comfort toe.
- Dikte is een gevolg van de opbouw, geen kwaliteitskenmerk op zichzelf.
- Een matras heeft ruimte nodig voor een kern plus een comfortlaag die je niet plat drukt.
- Zwaardere slapers en zijslapers hebben in de regel meer opbouw nodig.
- Op een boxspring of verstelbare bodem gelden andere overwegingen dan op een lattenbodem.
- Materiaalkwaliteit en dichtheid voorspellen comfort en levensduur beter dan centimeters.
Wat is een normale matrasdikte?
Voor matrassen waarop je elke nacht slaapt, is ongeveer 16 tot 30 centimeter het gebruikelijke bereik, en het merendeel van wat je in Nederland koopt zit rond de 20 tot 25 centimeter. Daaromheen bestaat een hele reeks uitzonderingen die je vooral niet met elkaar moet verwarren.
- Tot ongeveer 10 centimeter. Toppers, campingmatrassen, opklapmatrassen en logeeroplossingen. Prima voor incidenteel gebruik, niet bedoeld als hoofdmatras.
- Ongeveer 12 tot 16 centimeter. Eenvoudige schuimmatrassen, kindermatrassen en matrassen voor een logeerkamer. Bruikbaar, maar de ruimte voor een aparte comfortlaag is beperkt.
- Ongeveer 18 tot 25 centimeter. Het brede middenveld: koudschuimmatrassen, gelaagde schuimmatrassen en de meeste hybride opbouwen.
- Ongeveer 25 tot 32 centimeter. Pocketveringmatrassen met een dikke comfortlaag en zware hybrides. Vaak in het hogere segment.
- Boven 32 centimeter. Doorgaans matrassen met een geïntegreerde topper of luxe uitvoeringen. Let hier op de hoogte van je bed en op je hoeslakens.
Wat je uit dit rijtje niet moet afleiden, is dat meer centimeters beter zijn. Twee matrassen van 22 centimeter kunnen totaal verschillend liggen en heel verschillend lang meegaan. Dikte vertelt je hoeveel materiaal er is, niet welk materiaal het is.
Waarom zegt de dikte van een matras zo weinig?
Omdat dikte een uitkomst is en geen ontwerpdoel. Een matras is dik omdat de ontwerper bepaalde lagen nodig had, niet andersom. Wat je werkelijk koopt, zijn drie dingen: een kern die je gewicht draagt, een comfortlaag die druk verdeelt, en de kwaliteit van beide.
Een dik matras dat volledig uit zacht schuim van lage dichtheid bestaat, ondersteunt je slechter dan een dunner matras met een stevige kern en een goede comfortlaag. In het eerste geval zak je door alle lagen heen tot je op de bodem rust. In het tweede geval word je gedragen. Dat de eerste twee keer zo dik was, verandert daar niets aan.
Waar dikte wel toe doet, is als ondergrens. Je hebt fysiek ruimte nodig om twee functies te scheiden. Een comfortlaag die te dun is, druk je bij het inzakken volledig plat, waarna je alsnog direct op de harde kern ligt. In de praktijk begint een comfortlaag pas merkbaar te werken vanaf ongeveer drie tot vijf centimeter, afhankelijk van het materiaal en je gewicht. Tel daar een kern bij op die stevig genoeg is om je bekken te dragen, en je zit al snel boven de vijftien centimeter.
De juiste volgorde bij het kiezen: begin bij de opbouw en de materiaalkwaliteit, kijk daarna of de dikte praktisch uitkomt met je bed en je hoeslakens. Andersom beginnen leidt bijna altijd tot een matras dat op papier indruk maakt en in de praktijk tegenvalt.
Welke matrasdikte past bij jouw situatie?
De onderstaande tabel geeft richtlijnen, geen regels. Gebruik hem om een bandbreedte te bepalen en beoordeel binnen die bandbreedte op opbouw en materiaal.
| Situatie | Richtlijn dikte | Waarom |
|---|---|---|
| Lichter dan ongeveer 60 kilo | Vanaf ongeveer 16 centimeter | Je drukt de lagen minder ver in, dus een bescheiden opbouw volstaat vaak |
| Ongeveer 60 tot 90 kilo | Ongeveer 18 tot 25 centimeter | Genoeg ruimte voor een dragende kern plus een merkbare comfortlaag |
| Zwaarder dan ongeveer 90 kilo | Ongeveer 22 centimeter of meer | Je zakt dieper in, dus de kern moet dieper liggen om te blijven dragen |
| Zijslaper | Aan de bovenkant van je bandbreedte | Schouder en heup moeten kunnen inzakken zonder de kern te raken |
| Rugslaper | Midden in je bandbreedte | Je gewicht verdeelt zich over een groter oppervlak, extra dikte voegt weinig toe |
| Buikslaper | Midden tot onderkant van je bandbreedte | Een dikke zachte toplaag laat je heupen doorzakken en holt je onderrug |
| Op een lattenbodem | Vanaf ongeveer 16 centimeter | Voldoende materiaal om de latten niet te voelen en de druk te verdelen |
| Op een boxspring | Meestal ongeveer 18 tot 25 centimeter | De box vangt al een deel op, en de totale bedhoogte loopt anders te hoog op |
| Op een verstelbare bodem | Vaak tot ongeveer 25 centimeter | Een erg dik matras buigt minder soepel mee in de knikpunten |
| Logeerbed of incidenteel gebruik | Vanaf ongeveer 12 centimeter | Voor een paar nachten per jaar zijn de eisen aan de opbouw lager |
Zit je in meerdere rijen tegelijk, bijvoorbeeld zware zijslaper op een verstelbare bodem, kies dan de smalste overlap: in dat voorbeeld eerder 22 tot 25 centimeter dan 30. En let bij verstelbare bodems altijd op wat de fabrikant zegt over geschiktheid, want de flexibiliteit van het matras telt zwaarder dan de dikte alleen. Hoe de bodem onder je matras de levensduur beïnvloedt, lees je in ons artikel over een matras op een lattenbodem.
Wat gaat er mis bij een te dun of te dik matras?
Te dun
- Doorliggen tot op de bodem. Je drukt de comfortlaag volledig plat en voelt de kern of zelfs de latten van de bodem.
- Drukpunten bij schouder en heup. Vooral als zijslaper merk je dat er te weinig materiaal is om je breedste punten in te laten zakken.
- Snellere slijtage. Weinig materiaal moet dezelfde belasting opvangen, dus de vermoeiing van het schuim gaat sneller.
- Sneller een kuil op de vaste ligplek. Bij dunne opbouw is er geen laag die de belasting kan spreiden.
Te dik
- Instaphoogte. Een hoog matras op een hoog bed kan lastig zijn bij minder soepele knieën of heupen, en dat is een reëel dagelijks ongemak.
- Hoeslakens die niet passen. Standaard hoeslakens hebben vaak een hoekhoogte tot ongeveer 30 centimeter. Daarboven wordt de keuze snel kleiner.
- Gewicht. Meer materiaal betekent een zwaarder matras, wat keren, verschonen en verhuizen bewerkelijk maakt.
- Minder soepel meebuigen. Op een verstelbare bodem kan een erg dik matras de knikpunten tegenwerken.
- Betalen voor niets. Extra centimeters onder een al goed werkende kern voegen aan het ligcomfort weinig toe.
Merk op dat de nadelen van te dun over comfort en gezondheid gaan, en die van te dik vooral over praktische zaken en geld. Dat is niet toevallig. Onder de ondergrens gaat het echt mis, daarboven is het vooral een kwestie van diminishing returns.
Telt een topper mee bij de dikte?
Praktisch wel, functioneel maar deels. Een topper telt mee voor de totale hoogte van je bed en dus voor je hoeslaken en je instaphoogte. Voor de ondersteuning telt hij niet mee, want een topper is per definitie een comfortlaag zonder dragende functie.
Dat leidt tot een veelgemaakte redenering die niet klopt: een dun matras met een dikke topper erop is niet hetzelfde als een dik matras. Als de kern onder de topper te zacht of te versleten is, zak je er dwars doorheen en corrigeert de topper daar niets aan. Een topper kan een te hard matras zachter maken en een matras met een schrale toplaag comfortabeler, maar hij kan geen ondersteuning toevoegen die er niet is.
Wanneer een topper wel logisch is, en wanneer je er geld mee weggooit, staat uitgebreider in ons artikel over een topper op je matras. Kort samengevat: gebruik een topper om comfort bij te sturen, niet om een structureel probleem te maskeren.
Mythe vs feit en de fouten die mensen maken
Mythe: hoe dikker het matras, hoe luxer en beter het is.
Feit: dikte is een gevolg van de gekozen opbouw en zegt op zichzelf niets over kwaliteit. Een matras van 30 centimeter met lagen van lage dichtheid zakt sneller door dan een matras van 20 centimeter met een goede kern en een goed uitgevoerde comfortlaag. Wat telt is of er een dragende laag én een drukverdelende laag aanwezig zijn, en waar die van gemaakt zijn.
Veelgemaakte fouten bij het kiezen op dikte
- Dikte gebruiken als kwaliteitsmaat. Vraag altijd door naar de opbouw en naar de dichtheid van de lagen.
- De hoogte van het bed vergeten. Meet vooraf: bodemhoogte plus matrasdikte bepaalt of je comfortabel kunt in- en uitstappen.
- Hoeslakens over het hoofd zien. Controleer de maximale hoekhoogte van je hoeslakens voordat je een extra dik matras bestelt.
- Denken dat een topper de dikte compenseert. Een topper voegt comfort toe, geen draagkracht.
- Bij twee personen alleen naar de lichtste kijken. De zwaarste persoon bepaalt hoe diep het matras wordt belast en dus welke opbouw nodig is.
- De bodem negeren. Een dik matras op een doorgezakte bodem volgt die kromming gewoon en het probleem blijft.
Waar let je dan wel op in plaats van op centimeters?
Als dikte niet de maatstaf is, wat dan wel? Deze vier punten voorspellen je slaapcomfort en de levensduur van een matras aanzienlijk beter.
- De opbouw in lagen. Kun je per laag benoemen wat hij doet? Een moderne hybride opbouw stapelt bewust een dragende kern, een drukverdelende laag en een ventilerende toplaag. Hoe die samenwerking werkt, leggen we uit in ons artikel over hybride matrassen.
- De dichtheid van de lagen. De SG-waarde in kilo per kubieke meter voorspelt hoe lang een schuimlaag vormvast blijft. Lees daarover ons artikel over de SG-waarde en dichtheid van een matras.
- De hardheid in verhouding tot jouw gewicht en houding. Hier gaat het om passen, niet om beter of slechter. Een systematische review in Sleep Health uit 2015 vond dat een middelharde ondersteuning die de wervelkolom in lijn houdt bij de meeste mensen het beste uitpakt.
- De mogelijkheid om het echt uit te proberen. Geen enkele specificatie voorspelt hoe jij wakker wordt. Een ruime proefslaapperiode is daarom meer waard dan welk getal op het label ook.
Merk je dat je bij het vergelijken alleen nog naar centimeters kijkt omdat de rest van de informatie ontbreekt, dan is dat op zichzelf een signaal. Een fabrikant die zijn opbouw en dichtheden kent, publiceert ze ook. Meer houvast bij de hele afweging vind je in ons artikel over een matras kiezen in 5 stappen.
Veelgestelde vragen
Is een dik matras beter voor zware mensen?
Meer opbouw helpt, maar de kwaliteit van de kern telt zwaarder dan de dikte. Als je zwaarder bent, zak je dieper in het matras, waardoor de dragende laag verder van je lichaam af moet liggen om zijn werk te kunnen doen. Vanaf ongeveer 22 centimeter is dan een verstandig uitgangspunt. Even belangrijk is de dichtheid: een dik matras van zacht schuim met lage dichtheid zakt juist sneller door dan een dunner matras met een stevige kern van hoge dichtheid. Kijk dus naar allebei, en niet naar de centimeters alleen.
Hoe dik moet een matras op een boxspring zijn?
Op een boxspring is ongeveer 18 tot 25 centimeter gebruikelijk. De box zelf vangt al een deel van de veerkracht op, waardoor je matras niet extra dik hoeft te zijn. Bovendien telt de hoogte op: een hoge box met een dik matras erop levert al snel een bed waar je op moet klimmen in plaats van in te stappen. Meet daarom vooraf de hoogte van je box en tel de matrasdikte erbij op. Een instaphoogte rond kniehoogte werkt voor de meeste mensen het prettigst.
Is een dun matras slecht voor je rug?
Niet per definitie, maar de kans op problemen neemt toe naarmate het matras dunner is. Bij te weinig opbouw druk je de comfortlaag helemaal plat en lig je in feite op de kern of zelfs op de latten van je bodem. Dan kunnen je schouder en heup niet meer inzakken, waardoor je wervelkolom scheef komt te liggen en er drukpunten ontstaan. Onder ongeveer 14 centimeter wordt dat lastig te vermijden bij dagelijks gebruik. Voor een logeerbed of een paar nachten per jaar is een dunner matras prima.
Telt een topper mee bij de matrasdikte?
Voor de totale hoogte van je bed wel, dus voor je hoeslaken en je instaphoogte moet je hem meerekenen. Voor de ondersteuning telt hij niet mee, want een topper is een comfortlaag zonder dragende functie. Een dun of versleten matras met een dikke topper erop blijft dus een dun of versleten matras: je zakt door de topper heen tot op de kern. Gebruik een topper om een te hard matras zachter te maken of om een schrale toplaag aangenamer te maken, niet om ontbrekende ondersteuning te vervangen.