SG-waarde en dichtheid van een matras uitgelegd

Wat is de SG-waarde van schuim precies?

SG is de afkorting van soortelijk gewicht, in het Engels density. Het is een simpele natuurkundige maat: hoeveel kilo weegt een kubieke meter van dit materiaal? Bij SG40 is dat 40 kilo per kubieke meter, bij SG55 is dat 55 kilo. Je ziet de waarde ook geschreven als kg/m3 of als dichtheid.

Schuim bestaat voor het overgrote deel uit lucht. De cellen in het schuim zijn holle ruimtes met wandjes ertussen, en die wandjes dragen het gewicht. Hoe hoger het soortelijk gewicht, hoe meer materiaal er per liter in die wandjes zit, en hoe steviger het celskelet dus is. Dat is de hele reden waarom SG interessant is bij het kopen van een matras: het is een van de weinige harde getallen die je over de opbouw krijgt.

Belangrijk detail: een SG-waarde hoort altijd bij één laag, niet bij een compleet matras. Een matras met een kern van SG50 en een comfortlaag van SG30 heeft geen gemiddelde SG-waarde die zinvol is. Als een verkooptekst één getal noemt voor het hele matras, is dat meestal de waarde van de kern. Vraag dan expliciet naar de andere lagen, want je ligt op de bovenste centimeters en niet op de kern.

Is een matras met hoge SG-waarde harder?

Nee, en dit is het hardnekkigste misverstand rond matrassen. Dichtheid en hardheid zijn twee losse eigenschappen die je onafhankelijk van elkaar kunt instellen bij de productie van schuim.

Denk aan het verschil tussen twee soorten brood. Een dicht, zwaar volkorenbrood en een luchtig wit brood kunnen allebei zacht zijn om in te knijpen, terwijl een oude beschuit licht is maar keihard. Gewicht per liter en weerstand bij indrukken zeggen dus verschillende dingen. Bij schuim werkt het precies zo: door de chemische samenstelling en de celstructuur aan te passen, kan een fabrikant zwaar schuim zacht maken en licht schuim juist stevig.

Hardheid wordt daarom apart gemeten, met een indrukproef waarbij wordt gekeken hoeveel kracht er nodig is om het schuim een bepaald percentage in te drukken. Die waarde zie je bij matrassen soms terug als een hardheidscode of gewoon als een omschrijving: zacht, medium, stevig. Welke hardheid goed voor je is, hangt af van je gewicht, je slaaphouding en je voorkeur. Dat is subjectief. Dichtheid is dat niet: die vertelt vooral iets over hoe lang het schuim zijn werk blijft doen.

Wat zegt de SG-waarde over kwaliteit en levensduur?

Van alle getallen die een matrasverkoper je kan geven, is dichtheid de meest bruikbare voorspeller van hoe lang een schuimlaag meegaat. De logica is mechanisch: elke keer dat je in het schuim zakt, buigen de celwandjes. Zijn die wandjes dun omdat er weinig materiaal per liter zit, dan vermoeien ze sneller en verliezen ze op den duur hun veerkracht. Dat merk je als een kuil of als een matras dat steeds minder tegendruk geeft.

Daarbij horen drie belangrijke nuances, en ze worden in advertenties zelden genoemd.

• Dichtheid is een noodzakelijke, geen voldoende voorwaarde. Slecht gemaakt schuim met een hoge SG-waarde bestaat. De grondstoffen, de celstructuur en de productiekwaliteit tellen mee, en die staan nergens op het label.
• De vergelijking geldt alleen binnen dezelfde materiaalsoort. SG50 traagschuim en SG50 koudschuim zijn niet vergelijkbaar in gedrag. Traagschuim heeft van nature een hogere dichtheid nodig om goed te presteren dan koudschuim.
• Je lichaamsgewicht schuift de norm op. Wat voor iemand van 60 kilo jarenlang volstaat, kan bij 110 kilo binnen enkele jaren doorzakken. Zwaarder betekent dat je hoger moet inzetten op dichtheid. Daarover lees je meer in ons artikel over het beste matras voor zware mensen.

Wat dichtheid je wel geeft, is een ondergrens. Zit een matras onder de gangbare waarden voor zijn materiaalsoort, dan is de kans op vroegtijdig doorzakken simpelweg groter, hoe mooi de rest van het verhaal ook klinkt. Zie het als het aantal kilometers dat een autoband belooft: het garandeert niets over de rit, maar het zegt wel iets over hoe lang je ermee vooruit kunt. Wanneer een matras aan vervanging toe is, herken je overigens aan concrete signalen. We zetten die op een rij in ons artikel over wanneer je je matras moet vervangen.

Welke SG-waarden zijn gangbaar en wat mag je verwachten?

De onderstaande tabel geeft de vuistregels die in de Nederlandse matrassenmarkt gangbaar zijn. Het zijn richtwaarden, geen normen: er bestaat geen wettelijke indeling in SG-klassen.

Twee dingen om bij deze tabel in het achterhoofd te houden. Latex valt formeel buiten deze schaal: latex heeft van nature een veel hogere dichtheid dan polyurethaanschuim, waardoor je die getallen niet naast elkaar kunt leggen. En bij traagschuim ligt de lat hoger dan bij koudschuim: traagschuim onder ongeveer SG50 verliest zijn karakteristieke langzame terugvering doorgaans sneller.

Wat is HR-schuim en hoe verhoudt HR zich tot SG?

HR staat voor High Resilience, oftewel hoge veerkracht. Het is een eigenschap van het schuim: HR-schuim veert snel en volledig terug nadat je het indrukt, in tegenstelling tot traagschuim dat langzaam zijn vorm hervindt. In Nederland noemen we HR-schuim meestal koudschuim, naar het productieproces waarbij het schuim zonder extra warmtetoevoer uithardt.

Waar de verwarring ontstaat: bij matrassen zie je vaak aanduidingen als HR40, HR45 of HR55. Dat getal achter de letters is in de praktijk het soortelijk gewicht. HR55 betekent dus koudschuim met een dichtheid van rond de 55 kilo per kubieke meter. De letters beschrijven het gedrag, het getal beschrijft de dichtheid. Ze zeggen samen dus twee verschillende dingen, en geen van beide zegt iets over de hardheid.

Dat is nuttig om te weten bij het vergelijken. HR40 en HR55 zijn allebei koudschuim en gedragen zich in de basis hetzelfde: veerkrachtig, makkelijk om op te draaien, redelijk ventilerend. Het verschil zit in hoe lang ze die eigenschappen behouden onder belasting. Wil je dieper in dit materiaal duiken, dan gaan onze artikelen over koudschuim en HR-schuim en over HR55-koudschuim in het bijzonder daar verder op in.

Waar vind je de SG-waarde en waar let je op bij het kopen?

Fabrikanten die goede dichtheden gebruiken, zetten het er meestal bij. Staat er niets, dan is dat op zichzelf al informatie. Zo kom je aan de gegevens:

• Het productlabel of de specificatietabel op de productpagina. Zoek naar termen als SG, dichtheid, densiteit of kg/m3.
• De materiaal-FAQ of het productblad. Bij online matrassen staat de opbouw vaak in een uitklapbaar blok bij de productinformatie.
• De klantenservice. Een fabrikant die zijn opbouw kent, geeft de waarden per laag zonder omhaal. Wie erover heen praat, vertelt je daarmee genoeg.
• Het gewicht van het matras. Een ruwe controle: bij gelijke afmetingen is een matras met dichtere lagen merkbaar zwaarder.

Kijk daarnaast naar certificering. Een keurmerk als CertiPUR laat zien dat het schuim getest is op samenstelling, prestatie en schadelijke stoffen. Dat zegt niets over de dichtheid, maar wel over waar het schuim vandaan komt en waarop het is gecontroleerd.

Veelgemaakte fouten rond SG-waarden

• SG lezen als hardheid. De meest gemaakte fout. Een SG55-matras kan zacht liggen en een SG30-matras kan stevig aanvoelen.
• Eén SG-waarde toepassen op het hele matras. De kern kan uitstekend zijn terwijl de comfortlaag waarop je daadwerkelijk ligt van veel lagere dichtheid is.
• Dichtheden vergelijken tussen materiaalsoorten. SG50 traagschuim, SG50 koudschuim en latex van 65 kilo per kubieke meter zijn onvergelijkbaar.
• Alleen op SG kiezen. Dichtheid voorspelt levensduur, niet of het matras bij jouw lichaam past. Ligcomfort test je door erop te slapen.
• Denken dat hoger altijd beter is. Boven een bepaald punt levert extra dichtheid vooral extra gewicht en een hogere prijs op, zonder dat je er in comfort iets voor terugkrijgt.
• Het bed eronder negeren. Een uitstekende schuimlaag op een doorgezakte of dichte bodem zakt alsnog vroegtijdig in.

Mythe vs feit: is een hogere SG-waarde altijd beter?

De praktische vertaling: gebruik SG als filter, niet als scorebord. Zet een ondergrens die past bij hoe zwaar je bent en hoe vaak je op het matras slaapt, gooi alles daaronder weg, en kies daarna op comfort, opbouw en de mogelijkheid om echt uit te proberen. Prijs is een even onbetrouwbare graadmeter, zoals we uitleggen in ons artikel over de vraag of een duurder matras altijd beter is.

Hoe ziet dit eruit in een concreet matras?

Ter illustratie, omdat abstracte getallen makkelijker landen met een voorbeeld erbij. Het Kameo Flex Matras heeft een keerbare kern die FlexCore heet en die bestaat uit High Resilience koudschuim, aangeduid als HR55, met 7 zones. Daarboven zit een traagschuimlaag met de naam PureSupport, door Kameo aangeduid als SG50, die druk op spieren en gewrichten vermindert en bewegingen dempt.

Wat je aan die twee getallen kunt aflezen, is dat beide lagen in de bovenste categorie van de tabel hierboven vallen: dichtheden die bedoeld zijn voor dagelijks gebruik en die hun vorm ook bij een zwaarder postuur horen te houden. Wat je er niet uit kunt aflezen, is hoe hard het matras ligt. Dat wordt bij dit matras juist geregeld door de kern te keren en de modules anders te combineren, wat 6 instellingen in hardheid en comfort oplevert. De dichtheid van het schuim verandert daarbij niet, alleen de volgorde en oriëntatie van de lagen.

Precies dat maakt het een bruikbaar voorbeeld van het onderscheid uit dit artikel: dichtheid is een vaste materiaaleigenschap die je koopt en die de levensduur bepaalt, hardheid is een instelbare of te kiezen voorkeur. Wat er verder in dit matras zit en hoe die lagen samenwerken, staat in ons artikel over hybride matrassen.

Veelgestelde vragen

Welke SG-waarde is goed voor een matras?

Voor een matras waarop je elke nacht slaapt, is rond SG40 een verstandige ondergrens voor de koudschuimkern, en rond SG50 als je zwaarder bent of extra lang wilt doen met je matras. Voor traagschuimlagen ligt de lat hoger: onder ongeveer SG50 verliest traagschuim zijn langzame terugvering doorgaans sneller. Waarden rond SG25 zijn prima voor een logeermatras of campingmatras, maar zakken bij dagelijks gebruik relatief snel door. Kijk altijd naar de waarde per laag, niet naar één getal voor het hele matras.

Is een hogere SG-waarde altijd beter?

Niet automatisch. Een hogere dichtheid verhoogt de verwachte levensduur en vormvastheid, maar boven de gangbare waarden voor een materiaalsoort levert extra dichtheid vooral extra gewicht en een hogere prijs op. Bovendien zegt dichtheid niets over of het matras bij jouw lichaam en slaaphouding past. Een matras met de juiste hardheid in SG45 kan voor jou prettiger liggen dan een zwaarder matras van SG60. Gebruik SG dus als ondergrens om slechte kwaliteit uit te filteren, en kies daarna op comfort en opbouw.

Wat is het verschil tussen SG en HR?

SG is een getal, HR is een eigenschap. SG staat voor soortelijk gewicht en geeft aan hoeveel kilo een kubieke meter schuim weegt. HR staat voor High Resilience en betekent dat het schuim snel en volledig terugveert, wat we in Nederland koudschuim noemen. In aanduidingen als HR55 komen ze samen: het is koudschuim met een dichtheid van rond de 55 kilo per kubieke meter. De letters beschrijven dus het gedrag van het schuim en het getal beschrijft de dichtheid.

Zegt de SG-waarde iets over hardheid?

Nee. Dichtheid en hardheid zijn twee losse eigenschappen die bij de productie onafhankelijk van elkaar worden ingesteld. Zwaar schuim kan zacht zijn en licht schuim kan stevig aanvoelen. Hardheid wordt apart gemeten met een indrukproef en wordt bij matrassen meestal vertaald naar zacht, medium of stevig. Welke hardheid goed voor je is, hangt af van je gewicht, je slaaphouding en je voorkeur. De SG-waarde vertelt je vooral hoe lang het schuim zijn eigenschappen blijft behouden.