Slaapadvies
Welk dekbed past bij jou? TOG-waarden en vullingen uitgelegd
Welke TOG-waarde heeft je dekbed nodig?
TOG staat voor Thermal Overall Grade en geeft aan hoeveel warmte een dekbed vasthoudt. In Nederland past 4,5 tot 7,0 TOG bij de zomer, 9,0 tot 10,5 bij voor- en najaar en 12,0 tot 13,5 bij de winter. Warme slapers kiezen de onderkant van die bandbreedtes.
- Hoe hoger de TOG-waarde, hoe meer warmte het dekbed vasthoudt.
- De juiste waarde hangt af van het seizoen, je slaapkamertemperatuur en of je snel warm of koud slaapt.
- Dons is licht en warm, wol reguleert vocht en weert huisstofmijt, synthetisch is hypoallergeen en wasbaar, katoen ademt goed.
- Een vierseizoenendekbed is een praktische middenweg, losse dekbedden per seizoen geven meer precisie.
- Kies je dekbed twintig tot dertig centimeter ruimer dan je matras, zodat je bij woelen bedekt blijft.
Wat betekent TOG en welke waarde past bij jou
Op zoek naar een nieuw dekbed, kom je vroeg of laat de term TOG tegen. TOG staat voor "Thermal Overall Grade" en is de internationale maateenheid voor de warmte-isolatie van een dekbed. Hoe hoger de TOG-waarde, hoe meer warmte het dekbed vasthoudt. Een dekbed met een TOG-waarde van 4,5 is dus een stuk luchtiger dan een dekbed met een waarde van 13,5.
De juiste TOG-waarde hangt af van twee dingen: het seizoen en of jij snel warm of koud bent tijdens het slapen. Als vuistregel geldt voor de meeste mensen in Nederland: 4,5 tot 7,0 TOG voor de zomer, 9,0 tot 10,5 TOG voor het voor- en najaar, en 12,0 tot 13,5 TOG voor de winter. Ben je een warme slaper, kies dan de onderkant van deze bandbreedtes. Heb je snel koude voeten of slaap je in een koele kamer, dan past de bovenkant van de bandbreedte vaak beter.
| Seizoen | TOG-waarde | Voor wie |
|---|---|---|
| Zomer | 4,5 tot 7,0 | Warme slapers, verwarmde slaapkamer |
| Lente/herfst | 9,0 tot 10,5 | De meeste slapers, gematigde temperatuur |
| Winter | 12,0 tot 13,5 | Koude slapers, onverwarmde slaapkamer |
Houd er rekening mee dat de TOG-waarde altijd samenwerkt met de temperatuur van je slaapkamer. Een dekbed van 10,5 TOG voelt in een slaapkamer van 15 graden heel anders aan dan in een slaapkamer van 20 graden. Stook je 's winters flink door, dan kun je vaak prima toe met een lagere TOG-waarde dan de tabel hierboven aangeeft. Slaap je juist in een onverwarmde kamer, reken dan eerder de bovenkant van de bandbreedte.
Vullingen vergeleken: dons, wol, synthetisch en katoen
Naast de TOG-waarde bepaalt de vulling hoe een dekbed aanvoelt, hoeveel onderhoud het vraagt en of het geschikt is bij een allergie.
Dons. Donsdekbedden zijn licht, zacht en isoleren uitstekend in verhouding tot hun gewicht. Het nadeel is dat dons vocht minder snel afvoert dan andere materialen en dat het regelmatig luchten nodig heeft om fris te blijven. Voor mensen met een pluimveeallergie is dons meestal geen goede keuze.
Wol. Een wollen dekbed reguleert vocht en temperatuur van nature goed en voelt daardoor minder snel drukkend warm aan dan synthetische vullingen met een vergelijkbare TOG-waarde. Wol is ook van nature bestand tegen huisstofmijt, wat het een prettige keuze maakt voor mensen met een huisstofmijtallergie. Het is doorgaans zwaarder dan dons en synthetisch materiaal.
Synthetisch. Synthetische vullingen zoals polyester zijn hypoallergeen, wasbaar op hogere temperaturen en vaak de meest betaalbare optie. Ze voelen doorgaans iets voller aan en isoleren minder efficiënt dan dons, waardoor er meer vulling nodig is voor dezelfde TOG-waarde. Voor mensen met allergieën is dit vaak de meest praktische keuze.
Katoen. Een dekbed met een katoenen vulling ademt goed en voelt fris aan, wat het geschikt maakt voor warme slapers of de zomerperiode. Katoen isoleert minder dan dons of wol, dus voor de winter is het meestal niet de eerste keuze.
Twijfel je tussen twee vullingen, kijk dan niet alleen naar de TOG-waarde maar ook naar hoe de vulling met vocht omgaat. Iedereen verliest 's nachts vocht via de huid, en een vulling die dat vocht goed afvoert, zoals wol of katoen, voorkomt dat je onder het dekbed een broeierig gevoel krijgt, ook als de TOG-waarde op papier klopt voor het seizoen. Twijfel je specifiek tussen die twee? We zetten dons of synthetisch punt voor punt naast elkaar.
Dons
Licht en zacht, maar vraagt regelmatig luchten en minder geschikt bij allergie.
Wol
Reguleert vocht en temperatuur van nature en is bestand tegen huisstofmijt.
Synthetisch
Hypoallergeen, wasbaar en de meest betaalbare, praktische keuze.
Vierseizoenendekbed of losse dekbedden
Een vierseizoenendekbed bestaat meestal uit twee losse dekbedden, bijvoorbeeld een lichte zomerlaag van 4,5 TOG en een tussenlaag van 7,0 TOG, die je met knoopjes aan elkaar kunt bevestigen tot een winterdekbed van ongeveer 11,5 TOG. Het voordeel is duidelijk: je hebt met één aankoop een oplossing voor het hele jaar, en je kunt de lagen los van elkaar gebruiken al naar gelang het seizoen.
Losse dekbedden per seizoen geven je meer precisie. Je kiest voor elk seizoen exact de TOG-waarde en vulling die bij dat moment past, in plaats van te werken met vaste combinaties. Dit is vooral prettig als je gevoelig bent voor temperatuurwisselingen of als je partner een ander warmtegevoel heeft dan jij.
Voor de meeste huishoudens is een vierseizoenendekbed een prima, praktische middenweg. Slaap je erg warm of erg koud, dan is investeren in twee of drie losse dekbedden vaak de comfortabelere keuze op de lange termijn.
Bedenk ook dat een vierseizoenendekbed twee keer zo veel opslagruimte nodig heeft wanneer je de lagen los gebruikt, en dat de knoopjes op den duur kunnen slijten. Voor wie weinig kastruimte heeft of niet twee keer per jaar wil wisselen, is één goed gekozen tussenseizoensdekbed van rond de 9,0 TOG vaak al voldoende voor het grootste deel van het jaar, aangevuld met een dunnere deken voor de warmste zomerweken.
De juiste dekbedmaat kiezen
Een dekbed dat qua warmte perfect is, kan alsnog voor een onrustige nacht zorgen als de maat niet klopt. Stem de dekbedmaat altijd af op je matrasmaat, met voldoende overhang aan beide kanten en aan het voeteneind.
Als vuistregel geldt: reken bij een tweepersoonsmatras op minstens twintig tot dertig centimeter extra breedte en lengte ten opzichte van het matras, zodat er ook bij woelen genoeg dekbed overblijft om je goed in te kunnen stoppen. Slaap je samen en heb je allebei een andere warmtebehoefte of ben je gevoelig voor een bewegende partner? Dan is een lits-jumeaux met twee losse eenpersoonsdekbedden, elk met de TOG-waarde die bij die persoon past, vaak een betere oplossing dan één gedeeld dekbed.
Ook de overhang aan het voeteneind verdient aandacht: veel mensen kiezen een dekbed dat qua breedte precies goed is, maar te kort is voor hun lengte, waardoor de voeten 's nachts onbedekt raken. Meet daarom niet alleen je matrasbreedte, maar ook je eigen lengte plus een marge van minstens twintig centimeter.
Onderhoud en levensduur van je dekbed
Een dekbed gaat langer mee en blijft prettiger slapen als je het goed onderhoudt. Lucht je dekbed regelmatig, bij voorkeur wekelijks, zodat vocht kan verdampen en de vulling luchtig blijft. Gebruik altijd een dekbedovertrek en was die regelmatig; het dekbed zelf hoeft daardoor veel minder vaak gewassen te worden.
Controleer de wasvoorschriften voordat je een donsdekbed of wollen dekbed in de wasmachine stopt: veel exemplaren zijn alleen professioneel te reinigen. Synthetische dekbedden zijn meestal wel gewoon thuis wasbaar, mits je een wasmachine met voldoende capaciteit hebt.
Gemiddeld gaat een dekbed van goede kwaliteit vijf tot acht jaar mee. Merk je dat het dekbed platter wordt, klontjes vormt of niet meer voldoende warmte geeft, dan is dat het signaal dat vervanging in zicht komt. Zorg ook voor beddengoed dat bij je dekbed past: lees meer over koel beddengoed voor warme slapers als je merkt dat je ondanks de juiste TOG-waarde toch warm wakker wordt.
Een simpele test om te bepalen of je dekbed nog goed genoeg isoleert: vouw het dubbel en druk het samen. Komt het langzaam en volledig terug in zijn oude vorm, dan zit er nog voldoende veerkracht in de vulling. Blijft het plat liggen of voelt het klonterig aan, dan is de isolerende werking al flink afgenomen, ook al lijkt het dekbed vanbuiten nog in orde. Denk ook aan de temperatuur van je slaapkamer zelf: lees meer over de ideale slaapkamertemperatuur om je dekbedkeuze nog beter af te stemmen op je slaapomgeving.
Veelgestelde vragen
Welke TOG-waarde is het beste voor het hele jaar door?
Er bestaat geen universele TOG-waarde die het hele jaar comfortabel is, omdat de behoefte per seizoen verschilt. Een vierseizoenendekbed lost dit op door twee lagen te combineren, zodat je met knoopjes kunt schakelen tussen een lichte zomerstand en een warme winterstand.
Wat is het verschil tussen een dons- en een synthetisch dekbed?
Dons is lichter en isoleert efficiënter in verhouding tot het gewicht, maar vraagt meer onderhoud en is minder geschikt bij een pluimveeallergie. Synthetische vulling is hypoallergeen, makkelijker wasbaar en vaak voordeliger, maar voelt doorgaans iets voller aan voor dezelfde warmte.
Hoe weet ik of mijn dekbed te warm of te koud is?
Word je 's nachts wakker van zweten of gooi je het dekbed regelmatig van je af, dan is de TOG-waarde waarschijnlijk te hoog. Heb je juist koude voeten of trek je het dekbed steeds strakker om je heen, dan is een hogere TOG-waarde of een andere vulling verstandig.
Kan ik gewoon een winterdekbed het hele jaar gebruiken?
Dat kan, maar het is voor de meeste mensen niet comfortabel. Een winterdekbed van 12 tot 13,5 TOG houdt in de zomer te veel warmte vast, wat kan leiden tot onrustige nachten en zweten. Kies waar mogelijk voor een dekbed dat is afgestemd op het seizoen.