Aanpasbaar matras: wat is het en voor wie is het slim?

Wat betekent "aanpasbaar" precies?

Aanpasbaar is geen beschermde term. Fabrikanten gebruiken hem voor uiteenlopende systemen, en dat maakt vergelijken lastig. In de praktijk kom je vier typen tegen, en het loont om te weten met welk type je te maken hebt voordat je iets koopt.

Dat laatste type staat er bewust bij, want daar gaat het in gesprekken het vaakst mis. Een verstelbaar bed verandert de vorm van je slaapoppervlak, niet de hardheid ervan. Een aanpasbaar matras doet precies het omgekeerde. Dat verschil is belangrijk genoeg om er een eigen sectie aan te wijden.

Wat aanpasbaar niet is

Twee dingen worden vaak als aanpasbaarheid gepresenteerd terwijl ze dat niet zijn. Het eerste is comfortzonering: een matras met verschillende zones over de lengte, zodat schouders dieper kunnen inzakken dan het bekken. Dat is een vaste eigenschap van het matras, niet iets wat jij bijstelt. Het tweede is een keerbaar matras met een zomer- en een winterkant. Dat verandert het klimaat aan de oppervlakte, niet de hardheid van de kern.

Geen van beide is slecht, integendeel. Maar ze lossen niet het probleem op waarvoor aanpasbaarheid bestaat, namelijk dat je vooraf niet zeker weet welke hardheid thuis goed blijkt te voelen.

Aanpasbaar matras of verstelbaar bed: wat heb je nodig?

Deze twee worden voortdurend door elkaar gehaald, terwijl ze verschillende problemen oplossen. Een korte vergelijking maakt het scherp.

Vind je je matras te hard, dan helpt een verstelbaar bed daar niet tegen: je ligt in een andere houding op precies hetzelfde oppervlak. Wil je 's avonds rechtop lezen, dan helpt een aanpasbaar matras daar niet bij. Ze sluiten elkaar niet uit, en veel aanpasbare matrassen zijn gewoon geschikt voor een verstelbare bodem, maar het zijn twee losse vragen.

Waarom aanpasbaarheid nuttig is

Het klinkt als een extra, maar aanpasbaarheid lost een heel concreet probleem op: je weet vooraf niet goed welke hardheid bij je past, en dat blijft niet je hele leven hetzelfde.

• Wat je in de winkel voelt, is niet wat je thuis voelt. Tien minuten proefliggen met je jas nog aan zegt weinig over hoe een matras na drie weken aanvoelt. Precies daarom bieden veel aanbieders proefslapen aan. Aanpasbaarheid gaat een stap verder: je hoeft het matras niet terug te sturen om iets te veranderen.
• Hardheid is geen objectief getal. De Consumentenbond wijst erop dat hoe hard een matras aanvoelt ook afhangt van je gewicht en je slaaphouding. Hetzelfde matras voelt zachter voor een zwaardere slaper en steviger voor een lichtere. Twee mensen kunnen op hetzelfde matras dus een compleet andere ervaring hebben.
• Je lichaam verandert. Gewichtstoename of gewichtsverlies, een zwangerschap, een blessure, ouder worden: allemaal redenen waarom de hardheid die vorig jaar prettig was nu niet meer klopt. Bij een vast matras is dat een probleem dat je pas oplost als je een nieuw matras koopt.
• Je slaaphouding verandert mee. Wie door een schouderklacht tijdelijk op de rug slaapt in plaats van op de zij, heeft ineens een ander oppervlak nodig.
• Je verkleint het risico op een miskoop. Een matras is een aankoop voor jaren. De mogelijkheid om na aankoop bij te stellen haalt een groot deel van de gok eruit.

Er is ook een aanwijzing uit de literatuur dat de mogelijkheid tot bijstellen ergens toe leidt. Een literatuuroverzicht uit 2021 in het Journal of Orthopaedics and Traumatology concludeert dat middelstevige matrassen voordelen bieden aan mensen met aspecifieke lage rugpijn, en dat zo'n matras comfort, slaapkwaliteit en de uitlijning van de wervelkolom bevordert. Datzelfde overzicht bespreekt dat bedden met actieve regeling de uitlijning van de wervelkolom en de slaapkwaliteit verbeteren. Wat dat praktisch betekent: het gaat niet om zo zacht of zo hard mogelijk, maar om een oppervlak dat past bij jou, en dat is nou net wat je vooraf niet weet.

De eerlijke nadelen

Aanpasbaarheid is een functie, geen wondermiddel. Er zijn drie punten die je vooraf moet weten.

• Vaak iets duurder. Een matras dat uit meerdere modules bestaat en van meerdere kanten bruikbaar moet zijn, is complexer om te maken dan een vaste kern met één afwerking. Dat zie je meestal terug in de prijs, vergeleken met een simpel vast matras van vergelijkbare kwaliteit.
• Omstellen vraagt even werk. Je moet het beddengoed eraf halen, de lagen uit de hoes halen, ze in de goede volgorde terugleggen en de hoes weer sluiten. Dat is geen zware klus, maar het is ook geen knop indrukken. Bij tweepersoonsmaten til je bovendien een fors gewicht.
• Aanpasbaar is geen behandeling. Kun je de hardheid bijstellen, dan kun je het comfort en de ondersteuning beter afstemmen op je lichaam. Wat je daarmee niet doet, is een aandoening behandelen. Rugklachten met uitstraling, tintelingen of krachtverlies horen bij een huisarts, niet in een matraskeuze.

Hoe het Kameo Flex Matras dit invult

Het Kameo Flex Matras is een voorbeeld van het eerste type uit de typologie hierboven: een modulair matras waarvan je de lagen keert en van volgorde wisselt. Concreet bestaat het uit 2 modules die je samen tot 6 configuraties in hardheid en comfort kunt combineren.

De dikke FlexCore-laag is de kern en heeft twee kanten: FlexCore Soft en FlexCore Firm. De dunne topmodule heeft ook twee kanten: de FlexGrid-zijde met het paarse raster, en omgedraaid de PureSupport-zijde, die volgens de handleiding meer directe steun geeft. Door die twee modules te draaien en van volgorde te wisselen, kom je op zes verschillende combinaties uit.

Bij configuratie 1, 2, 4 en 5 ligt de topmodule bovenop de FlexCore-laag, met de FlexGrid- of de PureSupport-kant naar boven. Bij configuratie 3 en 6, de buikslaperstanden, wissel je de volgorde: dan ligt de FlexCore-laag bovenop en de gridmodule eronder.

Wat je in de praktijk doet

Het matras wordt standaard geleverd in configuratie 1, dus FlexCore Soft met FlexGrid erop. Wil je iets anders, dan pas je dat thuis binnen 2 minuten aan. Wisselen mag zo vaak je wilt en heeft geen invloed op de garantie, dus je hoeft niet bang te zijn dat je iets verspeelt door te experimenteren.

Voor de keuze tussen zacht en stevig hanteert de handleiding 85 kg als vuistregel: de configuraties 1 tot en met 3 zijn de zachtere opties tot ongeveer 85 kg, de configuraties 4 tot en met 6 de stevigere daarboven. Dat is een startpunt, geen wet. Ligt configuratie 4 na twee weken nog steeds te stevig, dan draai je naar 1 of 2 en kijk je opnieuw.

Belangrijk om te weten: het gaat hier om zes standen voor het matras als geheel. Er zijn geen instelbare zones die je per lichaamsdeel apart bijstelt. De aanpasbaarheid zit in het keren en wisselen van de lagen.

Wil je met zijn tweeën allebei een eigen instelling, dan is de route twee eenpersoonsmatrassen naast elkaar in één frame. Kameo geeft daar de tip bij om er één tweepersoons hoeslaken overheen te leggen, dan voel je de spleet tussen beide matrassen niet meer.

Ben je aan het oriënteren, dan helpt de keuzehulp welk matras bij jou past je snel op weg. Wil je eerst begrijpen wat hardheid met je houding doet, lees dan hoe je kiest tussen een hard of zacht matras.

Ook je hoofdkussen kan aanpasbaar zijn

Dezelfde logica als bij matrassen geldt voor hoofdkussens, en daar is de winst vaak nog directer merkbaar. Een kussen dat te hoog is duwt je nek uit de lijn, een kussen dat te laag is laat je hoofd wegzakken. Welke hoogte klopt, hangt af van je slaaphouding en van hoe breed je schouders zijn, en dat verandert zodra je van houding wisselt.

Bij een aanpasbaar kussen bepaal je hoogte en stevigheid zelf door de vulling bij te stellen. Het Kameo Flex Pillow werkt zo: de vulling bestaat uit FlexFlakes, een blend van veerkrachtige memoryfoam-vlokken, en die is volledig aanpasbaar in hoogte en stevigheid. Daarmee is het kussen geschikt voor rug-, zij- en buikslapers.

Praktisch werkt het net als bij het matras: begin met de vulling zoals hij geleverd wordt, slaap er een aantal nachten op, en haal er pas vulling uit of voeg toe als je merkt dat je nek er niet neutraal in ligt. Het Flex Pillow heeft een proefperiode van 30 nachten en 2 jaar garantie.

Mythe versus feit, en de fouten die het vaakst gemaakt worden

Mythe versus feit

Veelgemaakte fouten

• Te snel omstellen. Een nieuw slaapoppervlak vraagt gewenning. Wissel je elke twee nachten van stand, dan weet je uiteindelijk van geen enkele stand hoe hij echt ligt.
• Naar de zachtste stand grijpen bij pijn. Zachter voelt in het begin vaak prettiger, maar als je bekken daardoor wegzakt, word je stijver wakker in plaats van soepeler.
• Een verstelbaar bed kopen tegen een te hard matras. Andere houding, zelfde oppervlak.
• De vuistregel als wet lezen. Gewichtsgrenzen zoals 85 kg zijn een startpunt, geen eindoordeel over wat jij prettig vindt.
• Het kussen vergeten. Een perfect afgesteld matras met een kussen dat je nek uit de lijn duwt, levert alsnog een slechte nacht op.
• Van aanpasbaarheid een reparatie verwachten. Is de kern versleten, dan helpt geen enkele stand meer.

Is een aanpasbaar matras iets voor jou?

De keuze wordt overzichtelijk als je hem terugbrengt tot één vraag: weet je zeker welke hardheid bij je past? Kun je die vraag met overtuiging beantwoorden, slaap je al jaren goed op hetzelfde soort matras en is er in je leven weinig veranderd, dan is een goed vast matras prima. Aanpasbaarheid lost dan een probleem op dat je niet hebt.

Twijfel je, of val je in een van deze groepen, dan is aanpasbaarheid waarschijnlijk geld waard:

• Je hebt eerder een matras gekocht dat achteraf niet goed bleek te liggen.
• Je gewicht is de laatste jaren merkbaar veranderd, of je verwacht dat het gaat veranderen.
• Je wisselt van slaaphouding, bijvoorbeeld door een blessure of een zwangerschap.
• Je kunt niet goed inschatten of je "medium" of "stevig" prettiger vindt.
• Je koopt online en kunt niet uitgebreid proefliggen.

Combineer aanpasbaarheid vooral met een echte proefperiode. De twee vullen elkaar aan: met een proefperiode kun je terug als het matras niet bij je past, met aanpasbaarheid kun je bijstellen zolang het wel bij je past. Bij het Kameo Flex Matras krijg je 100 nachten om te proberen, met 6 instellingen om mee te schuiven en 10 jaar garantie op het matras. Inmiddels slapen er 60.000+ slapers op een Kameo. Hoe zo'n proefperiode praktisch verloopt, lees je in ons artikel over hoe 100 nachten proefslapen werkt.

Wil je breder kijken naar wat een matras goed maakt, lees dan wat een goed matras is. Weeg je meer dan gemiddeld, dan is ons artikel over het beste matras voor zware mensen een logische volgende stap, want daar draait het om draagkracht in plaats van om zachtheid.

Veelgestelde vragen

Wat kost een aanpasbaar matras?

Daar is geen vast bedrag voor te geven, omdat de prijs vooral wordt bepaald door de maat, de materialen en het type aanpasbaarheid. Wat je in het algemeen ziet, is dat een aanpasbaar matras iets duurder is dan een vergelijkbaar vast matras: er zitten meerdere modules in, en die moeten van meerdere kanten bruikbaar en afgewerkt zijn. Luchtgebaseerde systemen met een pomp zitten doorgaans in een hoger segment dan modulaire matrassen die je met de hand omdraait. Zet daar tegenover wat je ermee bespaart: bij een vast matras dat verkeerd blijkt te liggen, is de enige oplossing een nieuw matras kopen.

Is een aanpasbaar matras ook goed voor partners met verschillende voorkeuren?

Ja, en de gebruikelijke route daarvoor is twee eenpersoonsmatrassen naast elkaar in één bedframe, elk met een eigen instelling. Zo kan de een op een zachtere configuratie slapen en de ander op een stevigere, zonder dat jullie een compromis hoeven te sluiten. Kameo geeft daar de tip bij om één tweepersoons hoeslaken over beide matrassen te leggen, waardoor je de spleet ertussen niet meer voelt. Het voordeel van aanpasbaarheid blijft daarbij overeind: verandert de voorkeur van een van jullie, bijvoorbeeld door gewichtsverandering of een blessure, dan hoeft er geen nieuw matras te komen en draai je alleen die ene helft om.

Wat is het verschil met een verstelbaar bed?

Een aanpasbaar matras verandert de hardheid en het comfort van het slaapoppervlak. Een verstelbaar bed verandert de houding waarin je ligt, doordat het hoofd- of voeteneinde omhoog kan. Ze lossen dus verschillende problemen op. Vind je je matras te hard, dan helpt een verstelbaar bed daar niet tegen: je ligt in een andere stand op precies hetzelfde oppervlak. Wil je rechtop kunnen lezen of met je benen omhoog liggen, dan is dat juist wel wat een verstelbaar bed doet. Een aanpasbaar matras stel je zelden bij, alleen als je voorkeur verandert. Een verstelbaar bed gebruik je dagelijks.

Bestaat er ook een aanpasbaar hoofdkussen?

Ja, en het principe is hetzelfde als bij een matras: je bepaalt zelf hoogte en stevigheid, meestal door de vulling bij te stellen. Dat is nuttig omdat de juiste kussenhoogte afhangt van je slaaphouding en je schouderbreedte, en dus verandert zodra je van houding wisselt. Het Kameo Flex Pillow werkt met een vulling van FlexFlakes, een blend van veerkrachtige memoryfoam-vlokken die volledig aanpasbaar is in hoogte en stevigheid, waardoor het kussen geschikt is voor rug-, zij- en buikslapers. Geef jezelf ook hier een paar nachten voordat je gaat bijstellen: je nek moet even wennen aan de nieuwe hoogte.