Duurzaam matras: wat helpt echt? Materialen, recycling en refurbished

Waarom duurzaamheid bij matrassen ertoe doet

Matrassen zijn groot, zwaar en lastig uit elkaar te halen. Volgens de NOS werden er in Nederland jaarlijks ongeveer 1,6 tot 1,8 miljoen afgedankt (cijfers uit 2021). Een paar jaar daarvoor belandde nog twee derde daarvan in de verbrandingsoven. Het RIVM noemt matrassen een groot deel van het huishoudelijk afval.

Het lastige zit vooral in het materiaal. De meeste matrassen bestaan grotendeels uit polyurethaanschuim, en dat laat zich volgens een onderzoek van Panteia voor het ministerie van VWS moeilijk recyclen. Lijm tussen lagen en vlamvertragers maken het nog lastiger. Wat er in een matras zit, lees je in wat zit er in een matras.

Dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen. Je hebt als koper drie knoppen: hoe lang je een matras gebruikt, waar het van gemaakt is en wat er aan het eind mee gebeurt.

Langer gebruiken: de knop waar je zelf het meest aan draait

Elk matras dat je niet hoeft te vervangen, hoeft ook niet gemaakt, vervoerd en afgevoerd te worden. Daarom begint een duurzame keuze bij een matras dat lang goed blijft en dat bij je blijft passen. Een paar dingen helpen:

• Kies de goede hardheid. Een matras dat na een paar maanden toch te hard of te zacht blijkt, wordt vaak eerder vervangen dan nodig. Lees hoe je de juiste hardheid kiest.
• Onderhoud het. Regelmatig keren of draaien, ventileren en een wasbare hoes houden een matras langer fris. Zie matras onderhouden: keren, ventileren, reinigen.
• Kijk naar de garantie en wat die dekt. Een lange garantie op vormvastheid zegt iets over hoe lang de maker verwacht dat het matras zijn vorm houdt.
• Vervang op tijd, niet te vroeg. Een topper kan het ligcomfort aanpassen, maar lost een doorgelegen of versleten matras niet op. Wanneer het echt tijd is, lees je in wanneer je je matras moet vervangen.

Hier zit ook de waarde van een aanpasbaar matras. Verandert je lichaam, je gewicht of je slaaphouding, dan stel je het matras bij in plaats van een nieuw te kopen. Hoe dat werkt, lees je in wat is een aanpasbaar matras.

Materialen: wat betekenen natuurlijk, gerecycled en biologisch afbreekbaar?

Op matrassen staan steeds vaker groene woorden. Sommige zijn nuttig, andere zeggen weinig. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is daar streng over: vage termen als duurzaam, groen of milieuvriendelijk zijn volgens de ACM bijna altijd misleidend, tenzij een bedrijf erkende topprestaties kan aantonen, bijvoorbeeld met het EU Ecolabel. Een specifieke claim mag wel, als die klopt en onderbouwd is.

Het EU Ecolabel is in die rij het meest concreet. Volgens de Europese Commissie staat het voor kwalitatief goede, lang meegaande matrassen met beperkt gebruik van gevaarlijke stoffen, verantwoord ingekochte materialen en minder binnenluchtvervuiling. Bekijk ook natuurlijke matrasvullingen zoals wol, paardenhaar en kokos als je wilt weten wat die materialen in de praktijk doen.

Natuurlijk is niet automatisch duurzamer. Een matras dat snel inzakt, is geen goede keuze, ook al is het van natuurlijke materialen. Kijk daarom altijd naar levensduur en ligcomfort naast het materiaal.

Wat gebeurt er met je oude matras?

In Nederland wordt een groot deel van de oude matrassen inmiddels gerecycled. Volgens de NOS ging het in 2021 om ongeveer driekwart. Producenten en importeurs van consumentenmatrassen spraken in 2021 in de Overeenkomst Matrassen af te streven naar:

• in 2028 minimaal 75% van de verkochte consumentenmatrassen inzamelen via de afvalstructuur;
• van de verwerkte matrassen minimaal 85% (2021) tot 90% (2024) van het gewicht omzetten in verkoopbare grondstoffen.

Voor matrassen geldt een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Volgens KVK gaat die over eenpersoons- en tweepersoonsmatrassen, toppers, kindermatrassen en babymatrassen: producenten en importeurs betalen mee aan inzameling en verwerking.

Wat wordt er van een oud matras gemaakt? Het RIVM noemt judomatten, schoonmaakdoekjes en zachte ondergronden voor speelplaatsen. De NOS noemt ook isolatiemateriaal en ondertapijt, en merkt op dat het vooral nog om laagwaardige recycling gaat. Het RIVM wijst erop dat er weinig is gemeten aan stoffen in gerecyclede matrasmaterialen; waar wel gemeten is, werden de wettelijke grenswaarden niet overschreden.

Zelf kun je twee dingen doen. Breng je matras naar de milieustraat of laat het ophalen als grofvuil, en houd het droog: Milieu Centraal noemt droge matrassen als afval dat je apart kunt inleveren voor recycling. Hoe dat per gemeente werkt en wat het kost, lees je in oude matras afvoeren: milieustraat, recycling en kosten. Goed om te weten: Kameo neemt je oude matras niet mee bij de bezorging.

Refurbished: een tweede leven voor een matras

Recyclen is goed, maar een matras dat nog prima is, kan ook gewoon opnieuw gebruikt worden. Dat is het idee achter refurbished. Bij Kameo zijn dat retour-exemplaren uit de proefslaapperiode. Bij de Flex gaat het om matrassen die gemiddeld 30 en maximaal 100 nachten zijn beslapen.

• Ze worden vakkundig gereinigd en hersteld.
• Ze krijgen altijd een gloednieuwe hoes.
• Ze worden opnieuw vacuüm verpakt.
• Matrassen die de controle niet doorstaan, verkopen we niet.

De Kameo Flex Refurbished heeft dezelfde 10 jaar garantie als de nieuwe Flex. Daarnaast zijn er refurbished Custom-matrassen met een pocketveerkern. Refurbished is fors voordeliger dan nieuw. Een eerlijk verschil: bij een refurbished matras betaal je bij retour altijd 60 euro transportkosten per bestelling. Alles over hoe het werkt lees je in refurbished matras kopen: hoe werkt het, en het aanbod zie je in de collectie refurbished matrassen.

Wat doet Kameo aan duurzaamheid?

We houden het bij wat we kunnen onderbouwen, zonder grote beloftes.

• Aanpassen in plaats van vervangen. De Kameo Flex Matras heeft 6 instellingen die je zelf thuis instelt, zonder gereedschap. Hij is opgebouwd uit twee modules die je draait en combineert, en je mag zo vaak wisselen als je wilt. De Flow Matras heeft 4 comfortniveaus met een omkeerbare toplaag en kern, en de Essence Matras een keerbare kern.
• Gebouwd voor lang gebruik. De Flex heeft 10 jaar garantie en is getest met een kwaliteitstest die tien jaar gebruik bij 130 kg simuleert. De Flow heeft 7 jaar en de Essence 5 jaar garantie.
• Plantaardige grondstof. De PureSupport-laag van de Flex is traagschuim (SG50) gemaakt met soja-polyol, een grondstof op basis van sojaolie. 
• Wasbare hoezen. De tijk van de Flex, Flow en Essence zijn afritsbaar en wasbaar, zodat je ze fris houdt zonder het matras te vervangen.
• Geproduceerd in Europa. Alle Kameo-matrassen worden in Europa gemaakt.

Wil je weten welke instelling bij je past voordat je kiest, doe dan de slaapscan of lees meer over het aanpasbaar matras. En je probeert elk matras 100 nachten thuis, zodat je zeker weet dat het bij je past.

Veelgestelde vragen

Wat is een duurzaam matras?

Een duurzaam matras is vooral een matras dat je lang en met plezier gebruikt. Daarna tellen de materialen, of het onderhouden kan worden, en wat er aan het eind van zijn leven mee gebeurt. Wees kritisch op vage claims als groen of duurzaam: vraag wat er concreet beter is.

Wordt een oud matras in Nederland gerecycled?

Steeds vaker wel. Volgens de NOS werd in 2021 ongeveer driekwart van de afgedankte matrassen gerecycled. Producenten en importeurs streven ernaar om in 2028 minimaal 75% van de verkochte consumentenmatrassen in te zamelen. Breng je matras droog naar de milieustraat of laat het ophalen als grofvuil.

Waar wordt een gerecycled matras voor gebruikt?

Het RIVM noemt onder meer judomatten, schoonmaakdoekjes en zachte ondergronden voor speelplaatsen. De NOS noemt ook isolatiemateriaal en ondertapijt. Het gaat vooral nog om laagwaardige recycling, omdat polyurethaanschuim lastig te recyclen is.

Is een biologisch afbreekbaar matras beter voor het milieu?

Het kan een stap zijn, maar vraag altijd welke laag biologisch afbreekbaar is en onder welke omstandigheden. Vaak geldt het voor één onderdeel. Levensduur blijft net zo belangrijk.

Is een refurbished matras hygiënisch?

Bij Kameo worden refurbished matrassen vakkundig gereinigd en hersteld, krijgen ze altijd een gloednieuwe hoes en worden ze opnieuw vacuüm verpakt. Matrassen die de controle niet doorstaan, verkopen we niet. De Flex Refurbished heeft dezelfde 10 jaar garantie als een nieuwe Flex.