Matras educatie
Natuurlijke matrasvullingen: wol, paardenhaar, kokos en bamboe
Wat is een natuurlijk matras en welke vulling past bij jou?
Een natuurlijk matras gebruikt vezels uit planten of dieren in plaats van alleen schuim. Wol regelt vocht en isoleert, paardenhaar en kokos geven een stevige, luchtige laag, en bamboe is in een matras bijna altijd viscose in de hoes. Elke vulling vraagt eigen onderhoud, en het woord natuurlijk zegt pas iets als je weet wat er per laag in zit.
- Wol neemt bijna een derde van zijn gewicht aan vocht op en is lastig te wassen.
- Paardenhaar wordt nu vooral als afdeklaag gebruikt en is kostbaar.
- Kokosmatten zijn stevig en worden vaak met latex gebonden.
- Een bamboe matras heeft meestal een hoes met viscose van bamboe, geen kern van bamboe.
- Biologisch zegt alleen iets met een keurmerk per materiaal.
Wat bedoelen ze met een natuurlijk matras?
Er bestaat geen vaste definitie van een natuurlijk matras. Meestal gaat het om een matras waarin vezels uit de natuur een hoofdrol spelen: wol van schapen, haar van paarden, vezels van de kokosnoot, katoen, of een kern van latex uit het sap van de rubberboom. Vroege matrassen waren gevuld met wat de natuur bood, zoals stro, veren of paardenhaar.
Tegenwoordig zijn de meeste matrassen opgebouwd uit lagen schuim, veren of een combinatie. Natuurlijke vezels zitten dan vaak alleen in de comfortlagen of in de tijk, de hoes om het matras. Een matras dat natuurlijk heet, kan dus een volledig natuurlijke opbouw hebben, maar ook gewoon een schuimkern met een laagje wol. Vraag daarom altijd naar de samenstelling per laag. Hoe zo'n opbouw van kern, comfortlaag en tijk werkt, lees je in de complete matrasmaterialen gids.
Vergelijking van natuurlijke vullingen
| Vulling | Waar komt het vandaan | Wat doet het in een matras | Let op |
|---|---|---|---|
| Wol | Vacht van schapen | Comfortlaag of vulling in de tijk: neemt vocht op, isoleert | Vilt en krimpt bij verkeerd wassen |
| Paardenhaar | Manen en staart van paarden | Afdeklaag: veerkrachtig en luchtig | Kostbaar, zelden een hele kern |
| Kokos | Vezels uit de bolster van rijpe kokosnoten | Stevige, dunne mat in de kern of als tussenlaag | Vaak met latex gebonden; ligt stevig |
| Katoen | Zaadpluis van de katoenplant | Dunne vulling of stof van de tijk | Meestal alleen een dunne laag |
| Bamboe | Cellulose uit bamboe, verwerkt tot viscose | Vezel in de stof van de hoes | Bijna nooit een vulling of kern |
| Latex | Sap van de rubberboom, vaak gemengd met synthetisch latex | Kern of comfortlaag | Zie ons latex-artikel |
Latex is een verhaal apart, omdat het geen vezel maar een schuim is. Latexschuim in matrassen is meestal een mengsel van latex van de rubberboom en synthetisch latex. Alles over hoe dat ligt, lees je in wat is een latex matras.
Wol: vocht opnemen en isoleren
Wol is de bekendste natuurlijke vulling, en dat heeft een reden. Een wolvezel kan bijna een derde van zijn eigen gewicht aan water opnemen. In een bed betekent dat: transpiratievocht wordt opgenomen en later weer afgegeven, in plaats van dat je op een klamme laag ligt. Door de natuurlijke krul van de vezel zit er bovendien veel lucht tussen, en die lucht isoleert. Wol wordt daarom gebruikt in kleding voor zowel koude als warme klimaten.
Een tweede eigenschap: wol ontbrandt pas bij een hogere temperatuur dan katoen, smelt niet en vormt bij brand een verkoolde laag die vanzelf dooft.
Nadelen en onderhoud. Wol vilt en krimpt, vooral als hij nat is en de temperatuur plots verandert. Gewone wasmiddelen met enzymen tegen vlekken tasten bovendien de eiwitvezel aan. Een wollen vulling kun je dus niet zomaar in de machine doen: volg het wasvoorschrift, gebruik een wolwasmiddel, of kies een hoes waarbij de wol afneembaar of luchtbaar is. Lucht een wollen matras of dekbed regelmatig, zodat opgenomen vocht weg kan.
Voor wie? Voor slapers die veel transpireren en een klamme ondergrond vervelend vinden, en die het onderhoud van wol voor lief nemen. Slaap je vooral warm, lees dan ook welk beddengoed helpt bij warm slapen.
Paardenhaar: de klassieke luxe laag
Paardenhaar is een van de oudste matrasvullingen. In de 19e eeuw was het een gangbare stoffeervulling, en matrassen met paardenhaar staan nog altijd bekend als duur. Tegenwoordig zie je paardenhaar vrijwel alleen nog als afdeklaag op een kern van veren of latex, niet als volledige vulling.
Het haar is een eiwitvezel die water maar langzaam opneemt. Het haar uit de manen is zachter en korter, staarthaar is ruwer en langer. In een matras levert dat een veerkrachtige, open laag op waar lucht doorheen kan.
Nadelen en onderhoud. Paardenhaar is kostbaar en zit diep in het matras, dus je kunt het niet wassen. Goed ventileren en het matras regelmatig keren is het enige onderhoud. Lees daarvoor ook matras onderhouden: keren, ventileren en reinigen.
Voor wie? Voor wie een traditioneel opgebouwd matras zoekt met een stevig, luchtig gevoel en daar een hoger budget voor heeft.
Kokos: stevig en luchtig
Kokosvezel komt uit de harige bolster rond de kokosnoot. Voor matrassen wordt bruine kokosvezel gebruikt, afkomstig van rijpe noten. De vezels worden tot matten genaaldvilt en op maat gesneden. Vaak worden die matten besproeid met latex, dat de vezels aan elkaar bindt.
Kokosvezel is sterk, slijtvast en relatief bestand tegen water, maar minder buigzaam dan bijvoorbeeld katoen. Een kokoslaag geeft daardoor een stevige, vlakke ondersteuning en laat veel lucht door.
Nadelen en onderhoud. Kokos ligt stevig: als enige laag vinden veel mensen het te hard. Het zit daarom meestal als dunne mat in een kern, gecombineerd met latex of veren. Wassen kan niet; ventileren wel. Omdat er vaak latex in de binding zit, is een kokosmat niet automatisch latexvrij.
Voor wie? Voor slapers die een stevige ondergrond zoeken, en voor matrassen waar een stevige tussenlaag gewenst is. Twijfel je of stevig wel goed voor je is, lees dan hard of zacht matras: hoe kies je.
Wat is een bamboe matras echt?
Een bamboe matras klinkt alsof er bamboe in de kern zit. Dat is bijna nooit zo. Meestal gaat het om de stof van de hoes, waarin een vezel uit bamboe is verwerkt. En die vezel is in de regel viscose: bamboe wordt chemisch opgelost tot cellulose en daarna weer tot draad gesponnen. Het eindresultaat is functioneel hetzelfde als viscose uit andere planten.
Daarom gelden er regels voor het etiket. In de EU hoort de vezelnaam erop te staan, bijvoorbeeld viscose van bamboe, niet alleen bamboe. De Amerikaanse toezichthouder FTC zegt het nog duidelijker: in de afgewerkte viscose zit geen spoor meer van de oorspronkelijke plant, en wie beweert dat de stof de antibacteriële eigenschappen van bamboe behoudt, moet dat kunnen bewijzen. Er bestaat ook mechanisch verwerkt bamboelinnen, dat meer van de natuurlijke vezel behoudt, maar dat kom je in matrassen zelden tegen.
Een verwante vezel is lyocell, beter bekend onder de merknaam Tencel. Ook dat is geregenereerde cellulose, maar dan uit houtpulp, gemaakt met een oplosmiddel dat voor 99 procent wordt teruggewonnen. Lyocell neemt zo'n 50 procent meer vocht op dan katoen.
Kort gezegd: een bamboe matras is meestal een gewoon matras met een hoes van bamboeviscose. Dat kan prettig aanvoelen, maar het zegt niets over de kern. Kijk wat er onder de hoes zit.
Wil je weten waar je verder op let bij de hoes, lees dan de matrastijk: waar let je op.
Biologisch matras: waar let je op?
Biologisch betekent dat een grondstof biologisch is geteeld of gehouden, bijvoorbeeld biologisch katoen of wol van biologisch gehouden schapen. Dat zegt alleen iets als het per materiaal is gecertificeerd. Voor textiel is GOTS een bekend keurmerk: het gaat over biologische natuurlijke vezels zoals katoen en wol en kijkt naar de hele keten, van vezelverwerking en spinnen tot verven en maken.
Een paar vragen die je in de winkel kunt stellen:
- Welke lagen zitten erin, en welk materiaal is elke laag?
- Voor welk deel geldt het keurmerk: de hoes, de vulling of het hele matras?
- Zit er naast de natuurlijke vezels ook schuim of synthetisch latex in?
- Kun je de hoes afnemen en wassen, en hoe onderhoud je de vulling?
Natuurlijk is ook niet automatisch duurzamer. Een matras dat lang meegaat en dat je niet na een paar jaar vervangt, scheelt vaak meer dan het materiaal. Wanneer een matras op is, lees je in wanneer moet je je matras vervangen, en wat er daarna mee gebeurt in je oude matras afvoeren en recyclen.
Natuurlijke vulling en huisstofmijt of allergie
Natuurlijke vezels nemen vocht op en houden het even vast. Daarom is ventilatie bij natuurlijke materialen extra belangrijk: lucht je bed elke ochtend door het dekbed terug te slaan en zorg dat er lucht onder het matras kan. Hoe je huisstofmijt in je bed aanpakt, ongeacht het materiaal, lees je in huisstofmijt in je matras: wat helpt echt. Heb je allergische klachten, overleg dan met je huisarts welke maatregelen voor jou zinvol zijn.
En bij Kameo?
Eerlijk is eerlijk: Kameo verkoopt geen matrassen met een vulling of kern van wol, paardenhaar, kokos of bamboe. Onze matrassen en toppers zijn opgebouwd uit schuim, schuimveren en, bij de Kameo Flex Matras, een TPE-grid. Zoek je een volledig natuurlijk matras, dan vind je dat dus niet bij ons.
Wat we wel doen, raakt aan dezelfde wens naar een fris bed: de hoezen zijn afritsbaar en wasbaar. Bij de Kameo Flow Matras gaat de bovenkant van de tijk op 60 graden en de onderkant met antislip op 30 graden. De Kameo Essence Matras heeft een zachte anti-huisstofmijt hoes, afritsbaar, met een bovenkant op 60 graden en een onderkant op 40 graden. Ook de hoezen van onze toppers rits je in twee delen af: boven 60, onder 30 graden. Slaap je warm, kijk dan ook op onze pagina over een matras tegen zweten, of lees eerst waarom ventilatie in een matras belangrijk is.
Disclaimer: Deze informatie is bedoeld als algemene, behulpzame uitleg over slapen, je slaaphouding en je slaapomgeving. Ze heeft geen diagnostische of therapeutische waarde en is geen vervanging van advies, onderzoek of behandeling door een huisarts, fysiotherapeut of andere zorgprofessional. Houden je klachten aan, worden ze erger of maak je je zorgen, neem dan contact op met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Wat is een natuurlijk matras?
Een matras waarin vezels uit planten of dieren een hoofdrol spelen, zoals wol, paardenhaar, kokos, katoen of latex uit de rubberboom. Er is geen vaste definitie: het kan een volledig natuurlijke opbouw zijn, maar ook een schuimkern met een laag wol. Vraag daarom altijd naar de samenstelling per laag.
Is een wollen matras goed als je veel zweet?
Wol kan bijna een derde van zijn gewicht aan vocht opnemen en isoleert door de lucht tussen de vezels, dus je ligt minder snel op een klamme laag. Het vocht moet wel weer weg kunnen: lucht je bed dagelijks. Wol vilt en krimpt bij verkeerd wassen, dus volg altijd het wasvoorschrift.
Wat doet paardenhaar in een matras?
Paardenhaar geeft een veerkrachtige, open en luchtige laag. Vroeger was het een gangbare vulling, tegenwoordig wordt het vrijwel alleen nog als afdeklaag op een kern van veren of latex gebruikt. Het is kostbaar en kan niet gewassen worden: goed ventileren en keren is het onderhoud.
Is een kokosmatras hard?
Kokos ligt stevig. De vezels zijn sterk en weinig buigzaam, en de matten worden vaak met latex gebonden. Daarom zit kokos meestal als dunne tussenlaag in een kern, samen met latex of veren, en zelden als enige laag. Zoek je een zacht matras, dan is kokos als hoofdmateriaal geen logische keuze.
Zit er echt bamboe in een bamboe matras?
Meestal alleen in de hoes, en dan als viscose: bamboe wordt chemisch opgelost en weer tot draad gesponnen. Volgens de Amerikaanse toezichthouder FTC zit er in de afgewerkte viscose geen spoor meer van de plant. In de EU hoort op het etiket bijvoorbeeld viscose van bamboe te staan. Over de kern zegt de term niets.
Verkoopt Kameo natuurlijke matrassen?
Nee. Kameo verkoopt geen matrassen met een vulling of kern van wol, paardenhaar, kokos of bamboe. Onze matrassen zijn opgebouwd uit schuim, schuimveren en bij de Flex een TPE-grid. Wel hebben de Flow en Essence Matras en onze toppers afritsbare, wasbare hoezen.